آفرینش جهان در اساطیر مصر ۱

2011-06-30T11:17:58Z

Minoo:

آفرینش جهان در اساطیر سُومِر

2011-06-30T11:15:17Z

Minoo:

[[Image:9-140.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۹ صفحه ۱۴۰|کتاب جمعه سال اول شماره ۹ صفحه ۱۴۰]]
[[Image:9-141.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۹ صفحه ۱۴۱|کتاب جمعه سال اول شماره ۹ صفحه ۱۴۱]]
[[Image:9-142.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۹ صفحه ۱۴۲|کتاب جمعه سال اول شماره ۹ صفحه ۱۴۲]]
[[Image:9-143.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۹ صفحه ۱۴۳|کتاب جمعه سال اول شماره ۹ صفحه ۱۴۳]]
[[Image:9-144.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۹ صفحه ۱۴۴|کتاب جمعه سال اول شماره ۹ صفحه ۱۴۴]]
[[Image:9-145.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۹ صفحه ۱۴۵|کتاب جمعه سال اول شماره ۹ صفحه ۱۴۵]]
[[Image:9-146.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۹ صفحه ۱۴۶|کتاب جمعه سال اول شماره ۹ صفحه ۱۴۶]]
[[Image:9-147.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۹ صفحه ۱۴۷|کتاب جمعه سال اول شماره ۹ صفحه ۱۴۷]]
[[Image:9-148.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۹ صفحه ۱۴۸|کتاب جمعه سال اول شماره ۹ صفحه ۱۴۸]]
[[Image:9-149.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۹ صفحه ۱۴۹|کتاب جمعه سال اول شماره ۹ صفحه ۱۴۹]]
[[Image:9-150.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۹ صفحه ۱۵۰|کتاب جمعه سال اول شماره ۹ صفحه ۱۵۰]]
[[Image:9-151.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۹ صفحه ۱۵۱|کتاب جمعه سال اول شماره ۹ صفحه ۱۵۱]]

{{بازنگری}}

حفاری‌های باستان شناسان در بین‌النهرین از کشوری سخن می‌گوید که ۴۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح تمدن درخشانی داشت. نام این کشور '''سُومِر''' بود. پیش از این مردم «سومر» را اعقاب ساکنان پیشین بین‌النهرین می‌پنداشتند اما داده‌های باستان‌شناسی و اساطیر این قوم حاکی از آن است که سومریان از کوهساران شرق بین‌النهرین و از جانب شمال شرقی این منطقه به‌سواحل دجله و فرات کوچ کرده‌اند، و حقاری‌های '''اُور''' و '''اِرِخ''' و '''کیش''' نیز این مسأله را تأئید می‌کنند. خط میخی از ابداعات سومریان بود که ایرانیان بعدها از آن تقلید کردند. زبان سومری ترکیبی بود که هنوز هم نسبت گویش آن مشخص نیست.

در اواخر هزارهٔ سوم قبل از میلاد گروهی از شبانان «سامی» شمال عربستان در جستجوی چراگاه مناسب به‌قلمرو سومریان تاختند و با غلبه بر شهر '''اَکَّد''' یا '''آگاد''' قلمرو تازه‌ئی به‌نام «ا'''َکَّد'''» به‌وجود آوردند. زبان این مهاجمان که به‌زبان «اَکَّد»ی معروف است یکی از شاخه‌های مهم سامی و نیای زبان عربی است. دومین گروه مهاجمان به‌قلمرو سومر، سامی‌های '''آمُورُو''' بودند.«آمورو»ها از جانب شمال بر سرزمین «سومر» یورش بردند و بر آن تسلط یافتند و با تأسیس سلالهٔ '''آموریه''' (در حدود ۲۲۰۰ق.م) تمدن بابل را بنیاد نهادند. پنج قرن بعد از این ماجرا گروه دیگری از سامیان بابل را فتح کردند و نخستین امپراتوری «آشور» را در بین‌النهرین بنا نهادند. اساطیر «سومر» بنیاد اساطیر بابلی و آشوری است و تمدن «بابل» و «آشور» نیز ادامهٔ همین تمدن است.

اساطیر سومر از یه بخش اصلی به‌هم پیوستهٔ یعنی اسطورهٔ '''دُومُوزی''' و '''اینانّا'''، اسطورهٔ آفرینش، و اسطورهٔ توفان بزرگ، و نیز بخش‌های کوچک‌تری چون اسطورهٔ بهشت '''دیلْمُون'''، اسطورهٔ '''اِنکی‌میدو''' و «دوموزی»، و اسطورهٔ '''گیلگمش''' (Gilgamesh) ساخته شده است. بسیاری از الواح و کتیبه‌های سومری یا شکسته است یا ناخواناست، با اینهمه دنبالهٔ این اسطوره‌ها را می‌توان در اساطیر بابل و آشور بازیافت.

==اسطورهٔ «دوموزی» و «اینانّا»==

اسطورهٔ سومریِ «اینانا» شاید نخستین تحلیل نوشتاری از مسأله مشکل مرگ باشد که اندیشهٔ انسان آغازین را به‌خود مشغول می‌داشته است. در این اسطوره، «اینانا» ملکهٔ آسمان و معشوقهٔ خدایان به‌جهان بی‌بازگشت یعنی جهان زیرین می‌رود و اگرچه در الواح سومری سخنی در باب علت این سفر گفته نشده اما چنین می‌نماید که علت آن یافتن پاسخ پرسش نیاکان انسان یعنی دانائی به‌راز مرگ باشد که هزاران سال بعد در اساطیر «سومر» بدین گونه نمودار می‌شود.

«اینانا» خدا بانوی شهر '''اِرِخ''' و ملکهٔ آسمان بر آن شد که به‌قلمرو فرمانروائی خواهرش «'''اِرِش کی گَل'''» (Ereshkigal)، یعنی به جهان زیرین سفر کند؛ پس به‌وزیر خویش '''نین‌شُوبُور''' گفت سه روز منتظر بماند، و اگر پس از سه روز نیامد، بداند که او در جهان بی‌بازگشت زندانی شده است. پس، به‌سوگ بنشیند و از سه خدای بزرگ، یعنی '''ئِن‌لیل'''، ـ خدای شهر '''نیپُّور''' ـ '''نَنّا''' (Nanna)، خدای ماه و خدای شهر «اور»، '''اِن کی''' یاری بطلبد تا ملکهٔ آسمان از جهان بی‌بازگشت رهائی یابد.

«اینانا»، ملکهٔ آسمان، زیباترین پوشاکش را به‌تن کرد و زیورها را زیب خویش کرد و راهی سفر شد. '''نِتی'''، که دروازه‌بان جهان زیرین بود او را از رفتن بازداشت. سپس او را از هفت دروازهٔ پیاپی گذرانید و در آستانهٔ هر دروازه، بخشی از جامه‌‌های او را از تنش بیرون کرد. «اینانا» پس از عبور از آخرین دروازه، خود را در برابر '''اَنون ناکی''' (Anunnaki) قاضی جهان بی‌بازگشت یافت، اینانا سراپا عریان بود. «اَنون ناکی» در او نگریست، و تن «اینانا» به‌ناگاه سرد شد. در این هنگام «اینانا» مرده‌ئی بود آویخته بر دار، مرده‌ئی چون مردگان دیگر.

سه روز گذشت و «نین شوبور» وزیر فرزانهٔ «اینانا» دست به‌کار شد. مردمان «ارخ» در سوگ «اینانا» به مویه نشستند. از «ئن لیل» و «ننّا» کاری برنمی‌آمد، یا سرِ یاری نداشتند. پس «اِن کی» دست به‌کار شد و از ناخن دستان خویش دو هیولای غریب آفرید؛ یکی به‌نام «کورگارّو»‌و دیگری به‌نام «کالاتورّو». «کورگارو» و «کالاتورّو» به‌فرمان «اِن کی» آب حیات و نوشدارو برداشتند و از هفت دروازهٔ پی در پی جهان زیرین گذشتند ـ تا به‌مردهٔ «اینانا» رسیدند. پس، شصت یک بار آب حیات و نوشدارو را بر تن سرد «اینانا» فرو پاشیدند و «اینانا» ـ خدا بانوی «ارخ» و ملکهٔ آسمان ـ به‌زندگی بازگشت.

در آن هنگام قانون این بود که، هیچ‌کس حق نداشت که بدون جانشین از جهان زیرین خارج شود. پس «اینانا» و پاسداران جهان زیرین به‌جستجوی جانشین ملکهٔ‌ آسمان به‌زمین آمدند. اهریمنان جهان زیرین پس از رسیدن به شهر «ارخ»، «نین شوبور» را به‌جانشینی «اینانا» در جهان زیرین برگزیدند؛ امّا ملکهٔ آسمان نپذیرفت. پس اهریمنان «شارا» ـ خدای شهر «اُومّا» (Umma) را به‌جانشینی «اینانا»، در جهان زیرین، برگزیدند، که ملکهٔ آسمان نپذیرفت. پس اهریمنان «لاتاراک» - خدای «بَدتی بیرا» را به‌جانشینی او در جهان زیرین برگزیدند؛ که باز ملکهٔ آسمان نپذیرفت.

در اینجا لوح سومری شکسته و ناخواناست و پایان ماجرا به‌درستی روشن نیست. اما از اسناد دیگری چنین برمی‌آید که: «اینانا» و اهریمنان جهان زیرین پس از چندی «دوموزی»، شوهر «اینانا» را که به‌هنگام بازگشت «اینانا» به‌شهر به‌استقبال او نرفته بود، به‌جانشینی ملکهٔ آسمان برمی‌گزینند. «دوموزی» به‌خدای آفتاب «اُتُو» روی آورده از او یاری می‌جوید اما پایان ماجرا معلوم نیست و نمی‌دانیم که «دوموزی» به‌جهان زیرین رفته است یا نه، و سرنوشت «دوموزی» در پردهٔ ابهام باقی مانده است.

چنین برمی‌آید که این اسطوره کهن‌ترین شکل روایت سفر به‌جهان زیرین باشد که در اسطوره‌های بین‌النهرین و سومریان نخستین آمده است. اینان از کوهستان‌ها به‌بین‌النهرین آمده و از شبانی به‌کشاورزی روی آورده بودند.

در روایات بعدی سومری، که به‌روایات بابلی ـ آشوری نزدیک است، پس از آن که «دوموزی» به‌جهان زیرین می‌رود سرزمین او دستخوش هرج و مرج می‌شود؛ و از مراسمی که برای سوگواری «دوموزی» به‌پا می‌کنند چنین برمی‌آید که «دوموزی» گیاهخدا است، یعنی خدائی است که در فصل سرما می‌میرد (به‌جهان زیرین می‌رود) و در بهار سر از خاک برآورده زنده می‌شود.

==آفرینش و خاستگاه جهان==

گفتیم که بسیاری از الواح سومری شکسته و ناخواناست. به‌همین دلیل دانش ما نیز در این زمینه محدود است. به‌روایت از پروفسور «کرامر» آن‌چه از کتیبه‌ها و الواح سومری برمی‌آید حاکی از این است که:

آن که آسمان و زمین را آفرید بانوی «نامّو» بود. جهان کوهی بود یکپارچه که بن آن زمین و قلهٔ آن آسمان بود. خدای آسمان '''آن''' بود و خدای زمین خدا بانو '''کی'''. از آمیزش '''آن''' و '''کی'''، «ئن لیل»، خدای هوا، هستی یافت. پس «ئن لیل» میان «آن» و «کی» قرار گرفت. و چنین بود که '''آن''' و '''کی''' (آسمان و زمین) از هم دور شدند.

در اسطورهٔ دیگری به‌روایت کتیبهٔ معبد '''گودِآ''' (Gudea) جهان درختی است که فراز آن، آسمان است و جایگاه خدایان، و زیر آن زمین است و جایگاه آفریدگان در «نیپ‌پور»، شهر مقدس سومری، یعنی جائی که آن را اقامتگاه زمینی «ئن لیل» می‌پنداشتند، سکوی برج معبد شهر را «دُور ـ آن ـ کی» (Dur-an-ki) می‌نامیدند، یعنی قید میان زمین و آسمان، و برج معبد هم فاصله نگهدار زمین و آسمان بود.

در میان خدایان سومری به‌سه خدا بیش از دیگران توجه داشتند و بیش‌تر معابد را به‌آنان اختصاص داده بودند. این سه خدا عبارتند از «ئن لیل» خدای هوا، «آن» خدای آسمان و «نین هُور ساگ» خدابانوی کوهساران.{{نشان|۱}} «اِن کی» و «اِرش کی گل» خدایان دیگری هستند که در اساطیر سومر از آنان چون فرمانروای زمین و زیرزمین یاد می‌کنند.

==خدایان و جهان==

در اسطوره‌ئی امده که «نَم مو» (Nammu) یا خدابانوی دریا زایندهٔ آسمان و زمین و مادر خدایان است. در این اسطوره آمده که «ئن‌‌لیل» دلباختهٔ خدابانو«نین لیل» است، و زمانی که «نین‌لیل» در رود «نون بیردُو» مشغول زورق‌رانی است به‌او آویخته با او می‌آمیزد، و هم بدین گناه به‌جهان زیرین تبعید می‌شود. «نین‌لیل» به‌جستجوی «ئن‌لیل» به‌جهان زیرین می‌رود و برای روشن کردن جهان زیرین فرزندی می‌زاید که همانا «نَنّا»، یا خدای ماه است. در این اسطوره خورشید یا خورشید – خدا «اُتُو» (Utu) فرزند «نَنّا» و زن او «نین گال» است. در اسطورهٔ دیگری آمده است که هر شب ماه بازورقی از رود فرات می‌گذرد و ستارگاه و سیارات در این سفر شبانه با «نَنّا» همراهند.

در اسطورهٔ دیگر آمده است «ئن‌لیل» پس از جدا کردن آسمان از زمین، خورشید و ماه و ستارگان را آفرید تا روشنی بخش جهان باشند. آنگاه «ئن‌لیل» نباتات و دام‌ها را آفرید و «لَحَر» (Lahar) خدای گله‌بانی و «اَشنَن» خدای کشاورزی را آفرید تا خوراک و پوشاک خدایان را فراهم آورند.

==آفرینش انسان==

بنا به‌همان اسطوره، وقتی که «ئی‌لیل»، «لَحَر» (خدای گله‌بانی) و «اَشنَن» خدای کشاورزی را آفرید این دو خدا میخوارگی آغاز کرده وظایف خود را از یاد بردند؛ و چنین شد که «ئن‌لیل» انسان را برای یاری کردن خدایان و خدمت به‌آنان آفرید.

در اسطورهٔ دیگری روایت آفرینش انسان چنین است که: «اَن‌کی» فرمانروای زمین با یاری «نم‌مو» خدابانوی دریا و «نیماح» خدابانوی زایش (Nimmah) انسان را از خاک فراسوی هاویه به‌پیمانه زدند تا یاری دهندهٔ خدایان باشد. در این اسطوره «اَن‌کی» به‌افتخار آفرینش انسان، جشنی برای خدایان به‌پا می‌کند و «اَن‌کی» و «نیماح» در آن جشن چندان شراب نوشیدند که از خود بیخود شدند. «اَن‌کی» و «نیماح» و «نمو» در این جشن شش گونه انسان را از خاک فراسوی هاویه به‌پیمانه می‌زنند و یکی از انسان‌هائی که «اَن‌کی» می‌آفریند انسان ناتوان و بیمار است. «اَن‌کی» از «نیماح» می‌خواهد انسان ناتوان او را توانا و نیرومند سازد و «نیماح» که از این کار ناتوان است «ان‌کی» را به‌سبب این خطا نفرین می‌کند. (الواحی که از این اسطوره مانده ناقص و شکسته است و آن‌چه نقل شده برداشتی است که از قسمت‌های مختلف این الواح فراهم آمده است) تحت تأثیر این اسطوره است که در زبان عبری به‌انسان «عنوش» (enosh)، یعنی ناتوان و بیمار، هم نامیده‌اند و در بسیاری از اشعار عبری از انسان به‌این نام یاد می‌شود.

در اسطورهٔ دیگری آمده که خوراک «اَنون‌نَکی» (Anunnaki)، پیش از آفرینش انسان، گیاه و ریشهٔ گیاهان است. این اسطوره یادآور تغذیهٔ انسان از طریق گردآوری خوراک در دورهٔ «پارینه سنگی» است.

==بهشتِ دیلمون==

در اسطورهٔ '''دیلمون''' (Dilmun) آمده است که آفرینش از «دیلمون» آغاز می‌شود. '''دیلمون''' را کم یا بیش همین '''بحرین''' کنونی دانسته‌اند. در آغاز در «دیلمون» باشنده‌ئی نبود تا آن‌گاه که «اَن‌کی»، به‌تمنای جفت خویش خدابانو «نین‌هورساگ»، آب شیرین را آفرید. پس، از آمیزش «اَن‌کی» و «نین‌هورساگ»، '''نین‌سار''' یا '''نین‌مو''' خدا بانوی رویانندهٔ نباتات هستی یافت. از آمیزش «ان‌کی» و «نین‌سار» خدا بانو «نین کوررا» زاده شد. از آمیزش «اَن کی» و «نین کوررا» خدا بانو «اوتتو» (Uttu) تولد یافت. پیش از آن که «اَن کی» با «اوتتو» در آمیزد «نین‌هورساگ» عروس را بر آن داشت تا از شوهرش هدیهٔ ازدواج بخواهد. «اوتتو» چنین کرد و «اَن کی» سیب، خیار و انگور را آفرید و به‌عروس و دختر خویش ارزانی داشت. آن گاه «اَن کی» هشت نبات تازه را به‌بهشت «دیلمون» ارزانی کرد و خود همهٔ آن‌ها را خورد. «نین‌هورساگ» جفت خویش «ان کی» را نفرین و رها کرد. «ان کی» روباه را با وعدهٔ آفریدن نباتات تازه در «دیلمون» به‌دنبال «نین‌هورساگ» فرستاد... (لوح در این قسمت شکسته و ناخوانا است). خدایان در پاسخ نفرین «نین‌هورساگ»، «ان کی» را به‌هشت بیماری مبتلا کردند و «نین‌هورساگ» که به‌خواهش روباه نزد همسرش بازگشته بود به‌کمک هشت خدا بانو بیماری ان کی را درمان کردند.

در اسطورهٔ دیگری آمده که پس از هستی یافتن جهان «ان کی» برای آن که به یاران گوناگون سروسامان بدهد به‌سفر می‌پردازد و در هر دیار خدا یا خدا بانوئی را به‌فرمانروائی برمی‌گزیند. ان کی در فرات و دجله و خلیج فارس سفر کرد و آب‌ها را پر از ماهی کرد. «ئی‌لیل» کلنگ دو سر را به‌مردمان موسیاه ارزانی داشت و «ان کی» با آفریدن نباتات و چارپایان جهان را آباد کرد و به‌مردم خانه‌سازی آموخت...

از اسطورهٔ «دیلمون» و از آن‌چه گفته شد (اگرچه به‌علت شکسته بودن الواح غالباً نا تمام است) برمی‌آید که این اسطوره‌ها از دورهٔ آغاز کشاورزی سخن می‌گویند. بنابر اسطورهٔ «دیلمون» «ان کی» آب شیرین را آفرید. و «نین‌هورساگ» زمین را، و این نشانه آغاز روی آوردن انسان به‌کشاورزی و روستانشینی در دورهٔ نوسنگی است.

==گذر از شبانی به‌کشاورزی==

در اسطوره‌ئی که اسطورهٔ «دوموزی» و «انکی میدو» مشهور است سخن از روی آوردن از شبانی به‌کشاورزی یا سفر سومریان نخستین از کوهساران به‌دشت‌ها است. در این اسطوره «دوموزی» خدای دامداری و «انکی میدو» رو به‌روی هم قرار دارند. «دوموزی» مدعی است که همهٔ هنرهای «انکی میدو» را می‌داند و بدین‌سان به‌«انکی میدو» نیازی نیست. «اوتتو» خورشید خدا حامی «دوموزی» است. «دوموزی» برای جلب حمایت زن خویش «اینانا» برایش هدایائی می‌فرستد. «اینانا» هدایا را باز می‌گرداند چرا که حامی «انکی میدو» خدای کشاورزی است و هنرهای او را مفید می‌داند... و شاید این حمایت یادآور این رویداد است که این زنان بودند که در اواخر دورهٔ «پارینه سنگی» نخستین فنون کشاورزی را به‌مردان آموختند.

==توفان بزرگ==

رویدادی که در اساطیر «سومر» به‌نام '''توفان بزرگ''' از آن یاد می‌شود با روایات گوناگون در اساطیر اکثر کشورهای باستانی وجود دارد و '''مورگان''' (Demorgan) آن را با باران‌های سیل‌آسا و طغیان رودها و دریاها در پایان دورهٔ چهارم زمین‌شناسی مربوط می‌داند.

در اسطورهٔ توفان سومرس به‌عللی که خاستگاهش روشن نیست خدایان با انسان به‌عناد برمی‌خیزند و برآنند که با فرفرستادن توفانی عظیم انسان را از صحنهٔ روزگار محو کنند. «ان‌کی» که انسان را از خاک فراسوی هاویه ساخته بود به‌نجات او برمی‌خیزد. «ان کی» به‌دیدار '''زیوسودرا''' (Ziusudra) پادشاه پرهیزکار '''سیپّار''' (Sippar) می‌شتابد و او را از تصمیم خدایان آگاه می‌کند. «زیوسودرا» کشتی بزرگی می‌سازد و پیش از فرا رسیدن توفان جفتی از همهٔ موجودات را در کشتی خود جای می‌دهد...

توفان هول‌انگیز فرا می‌رسد و کشتی شش شبانه روز با امواج سهمگین می‌ستیزد. روز هفتم «اوتو» خورشید – خدا زمین و آسمان را روشن می‌سازد و توفان پایان می‌یابد. «زیوسودرا» در برابر «اوتو» زانو میزند و گاوی قربانی می‌کند، گوسفندی فدیه می‌دهد...

«زیوسودرا» در برابر «ئن‌لیل» و «آن» زانو می‌زند و به‌پاس نجات انسان و باشندگان زمینی زندگانی خدائی و جاودانه می‌یابد...

سرنوشت کشتی به‌علت شکستگی الواح معلوم نیست، اما در بخشی دیگر از این الواح «زیوسودرا» و موجودات بازمانده از توفان به‌فرمان خدایان، ساکن سرزمین «دیلمون» می‌شوند و بدین سان دیگربار زندگانی از «دیلمون» آغاز می‌شود. این اسطوره‌ها بعدها در اساطیر «اکد» و بابل و آشور کامل می‌شود

==پاورقی==
#{{پاورقی|۱}}در روایات بعدی می‌بینیم که «نین‌هورساگ» خدا بانو مادر جهان و خدایان است و بدین سان این اسطوره که در آن همه چیز از کوهساران آغاز می‌شود با زندگانی شبانی ارتباط دارد که از کوه‌ها به‌بین‌النهرین آمدند و قلمرو سومر را بنیاد نهادند.

==مآخذ==
{{چپ‌چین}}
1.Neareastern Mythology Hamlyn

2.Larousse World Mythology Hamlyn

3.Middle Eastern Mythology Pelican
{{پایان چپ‌چین}}

[[رده:کتاب جمعه ۹]]

2011-06-10T02:29:57Z

Minoo:

مانیفست سوسیال دموکرات‌های ایران

2011-06-10T02:15:44Z

Minoo:

[[Image:31-123.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۳۱ صفحه ۱۲۳|کتاب جمعه سال اول شماره ۳۱ صفحه ۱۲۳]]
[[Image:31-124.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۳۱ صفحه ۱۲۴|کتاب جمعه سال اول شماره ۳۱ صفحه ۱۲۴]]
[[Image:31-125.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۳۱ صفحه ۱۲۵|کتاب جمعه سال اول شماره ۳۱ صفحه ۱۲۵]]
[[Image:31-126.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۳۱ صفحه ۱۲۶|کتاب جمعه سال اول شماره ۳۱ صفحه ۱۲۶]]

{{بازنگری}}

در نبردی که در دورهٔ مشروطه میان نیروهای انقلابی و ارتجاعیون در جریان بود، هر یک از طرفین می‌کوشید سلطهٔ خود را از طریق اعمال قهر و توسّل به‌اسلحه تأمین کند؛ انقلابیون با قهر انقلابی، و ضدانقلاب با سلاح نیرنگ وتبلیغت و اعمال قهر ضدانقلابی.

مجاهدین و سوسیال دمکرات‌ها در صدد هر چه بیش‌تر مسلح کردن مردم بودن. ارتجاع محمدعلی شاهی و خوانین خون‌آشامِ مَدَدکار او تلاش می‌کردند مردم را خلع سلاح کنند و از مبارزه برکنار نگهدارند.

اسناد دو گانهٔ زیر گوشه‌ئی از کوشش مجاهدین و سوسیال دمکرات‌های انقلابی و نیز جنایات ارتجاع آن دوران را آشکار می‌کند.

خلع سلاح مجاهدین، پس از خلع سلاح محمدعلی شاه قاجار، که به‌خواست وزارت خارجهٔ روسیه و تبانی امپریالیسم بریتانیا و ساده اندیشی رهبران مترقی آن زمان انجام گرفت{{نشان|۱}} راه را برای استفرار مجدد ارتجاع باز کرد. این یک درس تاریخ است.

==پاورقی==
#{{پاورقی|۱}}نگاه کنید به‌کتاب جمعه، شمارهٔ ۵

==(۱)==

پرلتاریای جهان مُتحد شوید!

رفقا، همشهریان، مُسلح شوید!

استبداد وحشی‌ای که طی اعصار با پنجه‌های آهنین خود گلوی مردم بیچارهٔ ایران را فشرده است، امروز به فرمان محمدعلی میرزای خونخوار، خون به‌پا کرده و مشتی گرگ تشنهٔ به‌خون را به‌تبریز گسیل داشته است. استبداد ]قاجار[ از عین الدوله، محمدخان، رحیم خان و باش بزوک‌هایشان افسار گسیخته و دست آنان را دراقدام به‌هر عمل افراطی بازگداشته تا قیام مردمِ تبریز را در خون خفه و سرکوب کنند. مردم تبریز، سران نهضت انقلابی ایران‌اند. مردم تبریز، ظرف هشت نه ماه گذشته {{نشان|۲}} به‌قیمت خون خود، پرچم آزادی را افراشته نگهداشته‌اند و از حق خود و تمام مردم ایران که لگدمال شده‌است دفاع کرده‌اند.

همرزمان، همشهریان، مُسلح شوید!

نیروهای خود را برای مقابله با این آخرین تلاش‌های استبداد در حال احتضار مُتحد کنیم!

غارت، آتش سوزی، تجاوز به زنان و دختران در سر درود، صوفیان و لاله حاکی از آن است که {پادشاه} مستبد وحشی و خونخوار ایران دست چپاولگران همدست خود را در داغان کردن انقلاب تبریز و سراسر ایران کاملاً باز گذاشته است.

و این تجاوزات تنها در آن نقاطی صورت نگرفته است که مردم مردانه و مُسلح به‌میدان آمده‌اند، تا از حقوق خود دفاع کنند، بل در آن نقاطی نیز که اهالی مُطیع از همدستان {پادشاه} مستبد خونخوار با آغوش باز استقبال کرده‌اند، قربانی داده‌اند، و درهای منازل خویش را به‌روی آنها باز کرده‌اند. مُسلح شوید! همرزمان، همشهریان، از جان و حیات و شرف خود دفاع کنیم!

مُسلح شوید! به‌میدان رزم روید!

نداشتن اسلحه دیگر بهانهٔ خوبی برای فرار از میدان نبرد نیست. در چنین از هرچیز، از سنگ، چوبدست و بیل و کلنگ هم می‌توان بجای اسلحه استفاده کرد!

مُسلح شوید! مُسلح شوید! زیرا امروز در ززیر سایهٔ اسلحه‌های خود می‌توانیم احساس امنیت کنیم! مُسلح شوید! حزب سوسیال دمکرات ایران از همهٔ همشهریانی که اسلحه دارند و از به‌کف گرفتن آن شرم دارند، دعوت می‌کند که مُسلح شوند، گروه‌های داوطلب تشکیل دهند و صفوف شجاعانی را که علیه استبداد می‌جنگند مستحکم‌تر کنند!

مُسلح شوید! همشهریان! همرزمان! زیرا که امروز مساله، مسالهٔ هستی و نیستی ماست!

به‌نام حقوق حقهٔ خود مُسلح شوید!

به‌نام دفاع از حیات و جان و شرف خود مُسلح شوید!

زنده باد دمکراسی!

زنده باد قانون اساسی!

سرنگون باد قدرت مطلقهٔ شاه!

نابود باد استبداد

فرقهٔ اجتماعیون ـ عامیون ایران (تبریز)

==(۲)==

==تبریز ۱۹۰۹==

پرولترهای جهان متحد شوید!

به‌پیش! ای همرزمان، فرزندان این آب و خاک، مسلح شوید!

عملیات ننگین دست‌نشاندگان محمدعلی میرزای خون‌آشام همراه با پستی‌های عین‌الدوله، صمدخان، رحیم‌خان در صوفیان، سردرود، و لاله و دیگر نقاط قلب ملّت را جریحه‌دار کرده است.

قوای دولتی که به‌دعوت و به‌کمک چند تن خائن پست فطرت به‌پاره‌ئی نقاط فراخوانده شده‌اند، به‌عملیات قهرآمیز شدید بسنده نکرده پا را فراتر از این گذاشته‌اند. اینان از تجاوز به‌زنان و شکنجهٔ آنان روگردان نیستند. از این روست که آذربایجان علاوه برجنگ به‌خاطر مقدس‌ترین حقوق، به‌نبرد برای دفاع از شرف خود برخاسته است.

مسلح شوید! مسلح شوید!

در خارج شهر، فقرای روستاها، زارعین و مستمندان در زیر پای غارتگران قرچه‌داغ تا آخرین هستی خود لگدمال می‌شوند. چگونه اینان می‌توانستند از گوهر گرانبهای عفّت زنان و دختران خود حفاظت کرده باشند!

مسلح شوید! مسلح شوید!

امروز دیگر امیدی باقی نمانده،راهی جز بر کف گرفتن اسلحه به‌روی ما بازنمانده است!

چگونه نداشتن اسلح دیگر می‌تواند برای کسی بهانه باشد! امروز بیل و کلنگ و چوبدست در دست شجاعان مبدل به‌اسلحه می‌شود. برخی کسان هم که اسلح دارند نمی‌خواهند در سرنوشت ملت دخالت کنند.
سوسیال دمکرات‌های ایران همهٔ مردم را، صرف نظر از عقاید مذهبی‌شان دعوت می‌کنند تا از هر جانبداری ناروائی دست بردارند، مسلح شوند، حقوق حقهٔ خود را طلب کنند و به‌دفاع از شرف خود برخیزند. همهٔ اینان باید همه روزه در زیر پرچم داوطلبان به‌میدان مشق بیایند و به‌تعلیم و استفادهٔ از سلاح مشغول شوند. اینان باید به‌متحد کردن تمام نیروهائی که ضامن سعادت ملت ایران و سبب استقرار امپراتوری ایران است مدد برسانند.

به‌پیش! مسلح شوید! به‌پیش! به‌خاطر دفاع از حقوق حقهٔ خود، به‌خاطر دفاع از شرف خود بپاخیزیم. به‌خاطر مرگ و زندگی بپاخیزیم!

زنده باد ملت! مرگ بر حکومت مستبده!

زنده باد قانون اساسی! مرگ بر استبداد!

==یادداشت==
این سند از بایگانی وزارت خارجه فرانسه گرفته شده و نخستین بار در اسناد سوسیال دموکرات‌های ایران LASOCIAL – DEMOCRATIE IRAN به‌همت خسرو شاکری، فلورانس ۱۹۷۹، به‌چاپ رسید.

==پاورقی ها==
#{{پاورقی|۱}}معنی این کلمه بر ما روشن نشد، مگر آن که لفظ «باش بیوک» به‌معنی لغوی «کلّه گنده» و اصطلاحاً به معنی «گردن‌کلفت» که در دگرنگاری به‌فرانسه اشتباهاً «باش بزوک» ثبت شده است.
#{{پاورقی|۲}}از کودتای تابستان ۱۹۰۸ (۱۲۸۷)

[[رده:کتاب جمعه ۳۱]]

ما از آهن برخاسته‌ایم

2011-06-09T10:32:01Z

Minoo:

[[Image:35-062.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۳۵ صفحه ۶۲|کتاب جمعه سال اول شماره ۳۵ صفحه ۶۲]]
[[Image:35-063.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۳۵ صفحه ۶۳|کتاب جمعه سال اول شماره ۳۵ صفحه ۶۳]]

[[رده:کتاب جمعه ۳۵]]
{{بازنگری}}

نگاه کنید! من این‌جا ایستاده‌ام: در میان چکش‌ها، چرخ‌های تراش، کوره‌های آهنگری و کوره‌های بزرگ ـ در میان صدها رفیق.

فضای بالای سرم، سراسر، آهن‌های به‌هم پیوسته است.

تیرهای بزرگ آهن و برکناره‌های‌شان میله‌های قلاب‌دار آهنی به‌بلندی هفتاد و پنج پا

خمیده بر چپ و بر راست

پیچیده بر لا په‌های گنبد، همچون شانه‌های یک غول، چارچوبِ آهنین ساختمان را استوار نگه داشته‌اند.

بی‌پروا و تابدار و پتوان می‌نمایند

و همچنان توانی افزون‌تر می‌طلبند.

به‌آن‌ها می‌نگرم و استوارتر می‌ایستم.

خونی تازه از آهن در رگ‌هایم جریان می‌یابد

و قامتم برافراشته‌تر می‌شود.

شانه‌هائی پولادین و بازوانی سخت پرتوان می‌یابم. با آهن ساختمان یکی می‌شوم.

آن‌گاه به‌خود تکانی می‌دهم

با شانه‌هایم، لاپه‌ها و تیرهای بزرگ آهنو سقف را از جا برمی‌کنم

پاهایم هنوز بر زمین ایت اما سرم از بلندی ساختمان برگذشته.

این کوشش فوق‌انسانی از نفسم انداخته است، اما غریو برمی‌کشم:

«می‌خواهم سخنی بگویم، رفقا! می‌خواهم سخنی بگویم!»

پژواکی آهنیم کلمات مرا در خود فرو می‌برد. آهنبندی ساختمان سراسر با بی‌صبری می‌لرزد و قامت من همچنان افراشته‌تر می‌شود. اکنون سرم با دودکش‌ها یکی شده است.

من می‌خواهم با غریوی بلند، نه سرگذشتی، نه گفتاری، بل تنها جمله‌ئی آهنین بر زبان آرم:

«پیروزی از آن ما خواهد بود!»

{{چپ‌چین}}
ترجمهٔ رامین شهروند
{{پایان چپ‌چین}}

2011-06-03T04:12:07Z

Minoo:

گنجشک

2011-05-31T09:36:35Z

Minoo:

[[Image:14-050.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۱۴ صفحه ۵۰|کتاب جمعه سال اول شماره ۱۴ صفحه ۵۰]]

{{بازنگری}}

گنجشک

با چینه‌دان کوچک صبرش می‌خواهد

از آسمان ستاره بچیند

می‌خواهد

بر ارتفاع تندر و توفان تاب آرد

می‌خواهد

پَر در پَرِ عقاب بپرد

می‌خواهد...

گنجشک ساده لوح

در زیر چتر نارونِ سبز

خواب صعود و صاعقه می‌بیند

امّا

چنگال تیز بیرحمی او را

از شاخسار خوال و خیالش می‌چیند.

[[رده:کتاب جمعه ۱۴]]
[[رده:شعر]]
[[رده:ف. ش]]

2011-05-30T13:56:24Z

Minoo:

اندیشه‌های نابهنگام

2011-05-30T11:54:52Z

Minoo:

[[Image:22-016.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۱۶|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۱۶]]
[[Image:22-017.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۱۷|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۱۷]]
[[Image:22-018.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۱۸|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۱۸]]
[[Image:22-019.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۱۹|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۱۹]]
[[Image:22-020.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۰|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۰]]
[[Image:22-021.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۱|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۱]]
[[Image:22-022.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۲|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۲]]
[[Image:22-023.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۳|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۳]]
[[Image:22-024.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۴|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۴]]
[[Image:22-025.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۵|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۵]]
[[Image:22-026.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۶|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۶]]
[[Image:22-027.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۷|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۷]]
[[Image:22-028.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۸|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۸]]
[[Image:22-029.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۹|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۹]]
[[Image:22-030.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۳۰|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۳۰]]
[[Image:22-031.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۳۱|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۳۱]]

{{بازنگری}}

'''ماکسیم گورکی'''{{نشان|۱}} در کشور ما نامی آشناتر از دیگر نویسندگان شوروی است. در سی و چند سال گذشته، بیش‌تر آثار او، از '''مادر'''، بزرگ‌ترین حماسهٔ او گرفته تا داستان‌های کوتاه و اشعار انقلابی زیبایش، بهفارسی درآمده و شرح حال‌هائی بسیار دربارهٔ او نوشته‌اند. اما پیوسته یک جنبهٔ زندگانی '''کورگی'''، که از پرشورترین دوره‌های مبارزات روشنفکری او بهشمار می‌آید، یعنی دورهٔ پرافتخار روزنامه‌نویسی او در بحبوحهٔ انقلاب بزرگ روسیه در پرده مانده است. '''اندیشه‌های نابهنگام''' ثمرهٔ یک سال و اندی فعالیت‌های روزنامه‌نگاری '''گورکی''' در سال‌های ۱۹۱۷ و ۱۹۱۸ است، سال‌هائی که از دید اجتماعی و روشنفکری، رویدادها و پدیده‌های آن، از پاره‌ئی جهات، همانندی‌هائی با دورهٔ ما درین سرزمین دارد...

سرگذشت زندگی گورکی، ساده و کوتاه چنین است: در خانوادهٔ محقر یک پیشه‌ور چشم بهدنیا گشود، و بهاعماقی ژرف‌تر فرو غلتید - اعماقی که بازتاب گزنده و روشن آن در آثارش دیده می‌شود. به‌سبب از دست دادن پدر و مادر، از هشت سالگی مجبور شد کار کند، کارهائی بسیار دشوار و توانفرسا. طعم یأس و حرمان و بیکاری را چشید.در ایام تلخی نوجوانی با گرسنگی و خفت و کتک آشنا شد. آن گاه به‌جهان ادب روی آورد و دست به‌نوشتن زد. و در زمانی بس کوتاه، با بال‌های ادبیاتی راستین، چونان شاهین اوج گرفت و شهرتی جهانی به‌دست آورد، و محبوب‌ترین نویسندهٔ طبقهٔ کارگر شد- زیرا که او وقایع نگار راستین زندگی کارگران بود.

او نام مستعار '''ماکسیم گورکی'''، یعنی «پند تلخ» را برای خود برگزید. چون از نخستین سال‌های زندگی در تلخی و نامرادی زیسته بود، وازین که می‌دید انسان‌ها به صورت‌های گوناگون مورد ستم و تجاوز قرار می‌گیرند سخت دل آزرده و تلخکام بود. ازین رو تلخی، شناسنامهٔ او شد. وی به‌خوانندگان آثارش می‌گفت: «من نویسنده‌ئی تلخم، و شرابی هم که برای نوشیدن شما آماده کرده‌ام تلخ مزه است، کلمات من گوش شما را خواهد آزرد.»

در تاروپود ملالت خیز سرگذشت‌های گورکی بیش‌تر این نکته نهفته بود که حقیقت، یعنی حقیقت «ناب»، چیست و واقعیت زندگی کدام است؟ او معتقد بود که زندگی می‌تواند شکوهمند باشد، و تنها از راه مبارزه است که می‌توان به‌رستگاری رسید. و نیز اعتقاد داشت که هنر باید فراتر از واقعیت برخیزد و انسان را اعتلا بخشد و به‌کمال رساند.

'''گورکی''' خیلی زود به‌اهمیت نقش نویسنده در جامعه پی برد، و تعهد و رسالتی را که نویسندهٔ روشنفکر در برابر مردم دارد مورد تأکید قرار داد. نویسنده‌ئی واقع گرا بود، ازین رو هرگز کمونیستی با انضباط نشد. «حقیقت» را والاترین ارزش یک جامعه می‌دانست. و بنیادی‌ترین علاقهٔ او این بود که ادبیات را از هرگونه محدودیتی رهائی بخشد و به‌آزادی رساند.

{{ستاره}}

مقالات دوران روزنامه‌نگاری '''گورکی'''، چنان که اشارت رفت، در کتابی به‌نام ٰ'''اندیشه‌های نابهنگام''' گردآوری شده است. این مقالات از ماه مه ۱۹۱۷ تا ماه ژوئیه ۱۹۱۸،‌به‌طور مرتب در روزنامهٔ '''نووایاژیزنٰ''' (Novaya Zhizn) (زندگی نو)، که به‌مدیریت ٰ'''گورکی''' منتشر می‌شد، به‌چاپ رسید. این سال‌ها بارورترین دوران فعالیت‌های '''گورکی''' به‌عنوان تفسیرگر امور عمومی کشوراست، سال‌هائی که روسیه دوران انقلاب را می‌گذراند. و گورکی چونان «مرغ توفان» آمدن این انقلاب را از سال‌ها قبل پیشگوئی کرده بود،‌و آرزومند و مشتاق به انتظارش بود: '''«... ٰ'''توفان! توفان به‌زودی فراخواهد رسید! '''... '''بگذارید توفان باهمهٔ خشم خود برخیزد!» '''

و سرانجام توفان برخاست و انقلاب آمد، اما گشتی انحرافی زد که «مرغ توفان» آن را پیش‌بینی نکرده بود. در ۷ نوامبر ۱۹۱۷ '''بلشویک‌ها{{نشان|۲}} با قیامی مسلحانه قدرت را به دست گرفتند. از دید '''گورکی''' این اقدام '''بلشویک‌ها''' مفهوم تجاوز به‌دموکراسی را در خود داشت. باور نداشت که روسیه – که ۸۵ درصد جمعیت آن را دهقانان فردگرا تشکیل می‌دادند – آمادگی سوسیالیسم داشته باشند.

روش‌های حکومت '''بلشویک‌ها''' واکنشی شدید و خشمی توفنده در '''گورکی''' برانگیخت، و او بارها با صدای رسای خویش فریاد برآورد و بر ضد اعدام‌ها، بازداشت‌ها، تهمت‌ها و افتراها، عوامفریبی‌ها، و نیز علیه زور و فشار و اختناق در آزادی گفتار، آزادی انتخابات، آزادی اجتماعات و تظاهرات اعتراض کر د. معتقد بود که با انفلاب در انقلاب دموکراسی نوپا درهم شکسته و تن و جان آن لگدمال شده است. و خواست‌ها و اقدامات بیرحمانهٔ انقلابی‌های جدید را «غرایز حیوانی توده‌‌‌های ناآگاه» می‌نامید. به‌پندار او در روسیه انقلاب اجتماعی روی نداده بود، آنچه اتفاق افتاده بود انفجار «هرج و مرج غیر انسانی» بود که با شعار و فریاد «از دزدها بدزدید!» پدید آمده بود.

'''گورکی''' برای رستگاری و نجات روسیه، امید خویش را به‌روشنفکران بسته بود و آن‌ها را عالی‌ترین پدیدهٔ تاریخ روسیه می‌دانست. اعتقادش به‌این بود که روشنفکران باید توده‌ها را با فرهنگی راستین، آشنا سازند و با استفاده از ابزارهای علم و هنر روش‌های زندگی وحشیانهٔ آن روزگاران را شریف و انسانی کنند. امّا سیاست روز مردم را با خشونت، بیداد، دروغ، و کینه‌توزی به‌فساد و تباهی می‌کشید. از این رو '''گورکی''' خواستار آن بود که همهٔ گروه‌های روشنفکران اختلافات سیاسی خود را کنار بگذارند و زیر لوای هدف مشترک روشن ساختن توده‌ها متحد شوند.

خود '''گورکی''' این تعهد و رسالت آموزشی و فرهنگی را تمام و کمال انجام داد. روزنامهٔ '''نووایاژیزن''' را با گروهی از سوسیال دموکرات‌ها، که نام «انترناسیونالیست» بر خود نهاده بودند آغاز کرد. دیدگاه اصلی روزنامه تقویت و پشتیبانی کارگران و دهقانان در حفظ و نگهداری دستاورد پیروزی‌های اجتماعی و سیاسی انقلاب فوریه، بود و '''شوراهای کارگران'''، '''سربازان'''، و''' نمایندگان دهقانان''' را نیروهای حرکت دهنده و بنیادین انقلاب می‌شمرد. ولی در عین حال تأکید بر این داشت که همهٔ نیروهای انقلابی و دموکراتیک باید جبههٔ واحدی تشکلیل دهند.

امّا به‌دست گرفتن قدرت از سوی '''بلشویک‌ها''' و اقدامات غیر دموکراتیک آن‌ها تمام این آرزوها را نقش برآب کرد. با وجود این '''گورکی''' واکنش‌های شدیدی از خود نشان داد و در روزنامه‌اش به انتقاد پرداخت: نتیجهٔ این کار مبارزات قلمی حادّی بود که مرتب بین روزنامهٔ '''پراودا'''، ارگان '''بلشویک‌ها''' و '''نووایاژیزن''' در می‌گرفت. امّا چون در نبرد کلمات روزنامهٔ '''گورکی''' شکست نخورد، مقامات دولتی دست به اقدامات علنی شدیدتری زدند و در ۲۱ فوریه ۱۹۱۸ آن را چند روزی توقیف کردند. و سرانجام در ۱۶ ژوئیه ۱۹۱۸، به‌دستور ٰ'''لنین'''، روزنامه '''گورکی'''‌برای همیشه توقیف و تعطیل شد...

رویدادهای داخلی و بین‌المللی به‌تدریج سبب شد که''' گورکی''' نظرات انتقادی خود را نسبت به رژیم انقلابی '''بلشویک‌ها''' و رهبران آن تغییر دهد. حتی در سال ۱۹۳۰ به‌این نکته اشاره کرد که اعتقادات پیشین او دربارهٔ نقش تاریخی روشنفکران مبالغه‌آمیز بوده است، با وجود این، '''گورکی''' هرگز نظر خود را نسبت به‌روش‌های حکومتی ٰ'''بلشویک‌ها''' در سال‌های آغازین انقلاب، که در «اندیشه‌های نابهنگام» آن‌ها را محکوم کرده بود، تغییر نداد.

اینک پنج مقالهٔ اول '''گورکی'''، که در شماره‌های ۱ تا ۵ '''نووایاژیزن''' چاپ شده بود.
{{چپ‌چین}}
ر-ش
{{پایان چپ‌چین}}

==۱==
==انقلاب و فرهنگ==

اگر ما، با نگاهی گذرا، بکوشیم که همهٔ فعالیت‌های گوناگون رژیم سلطنتی را در زمینهٔ «سیاست داخلی» دریابیم، معنای این فعالیت‌ها برای ما همچون کوششی همه جانبه از سوی دستگاه دیوانسالاری خواهد نمود که هدفش جلوگیری از رشد کمّی و کیفی مبانی اندیشهٔ ما بوده است.

حکومت کنندگان گذشته بی‌کفایت و بی‌استعداد بودند، امّا غریزهٔ صیانت نفس، خوب به آن‌ها فهمانده بود که خطرناک‌ترین دشمن شما مغز انسان است و در نتیجه، با تمام وسایلی که در دسترس داشتند می‌کوشیدند از رشد نیروهای فکری کشور جلوگیری کنند یا جهت آن‌ها را تغییر دهند. درین فعالیت جنایت بار، کلیسا که اسیر دستگاه دیوانسالاری بود به‌صورتی موفقیت‌آمیز به‌آن‌ها کمک کرد، و خود جامعه هم که از دید روانشناسی نامتعادل بود، در سال‌های آخر کاملاً تسلیم زور شده بود.

جنگ با وضوحی هراس‌انگیز نتایج این خفقان بلندمدت روح را آشکار کرد. روسیه، در برابر دشمنی آموزش دیده و خوب سازمان یافته، ناتون و بی سلاح ماند. مردمی که چنان لاف زنان ونفرت‌انگیز فریاد برآورده بودند که روسیه به‌پاخاسته است تا اروپا را با روح فرهنگ راستین از قید و بند تمدنی دروغین آزاد سازد – همین مردم، که شاید هم صادق و بناراین به‌همان اندازه نیز بدبخت بودند، پریشان و شتابان لبان پرفصاحت خویش را فروبستند. زیرا معلوم شد که «روح فرهنگ راستین» گند و کثافت یک دنیا جهل، خودخواهی نفرت بار، و تنبلی و لاابالیگری بوده است.

در کشوری که ثروت طبیعی و استعداد بسیار در آن هست، به‌سبب وفقر و بینوائی معنوی کشور در تمام زمینه‌های فرهنگ هرج و مرج کامل پدیدار شده است. صنعت و تکنولوٰژی در مرحلهٔ جنینی است بدون آن که ارتباطی استوار با علم داشته باشد؛ علم نیز در تاریک واستتار، وزیر مراقبت خصومت‌آمیز کارمندان دولت قرار گرفته است؛ و هنر،‌که ممیزی و سانسور آن را محدود و بدشکل کرده، از جامعه بریده است و با از دست دادن محتوای شریف، هیجان‌انگیز و زندگی بخش خویش غرق در جست و جوی شکل‌های تازه‌تری شده است.

در همه جا، در درون و بیرون انسان، ویرانگی، بی‌ثباتی، بی‌نظمی، و نشانه‌های نوعی آشوب ناشی از هرج و مرج دیده می‌شود. میراثی که رژیم سلطنتی برای انقلاب بازگذاشته است وحشتناک است.

و قطع نظر از این که انسان با چه شور و حرارتی بخواهد با حسن نیت سخنی تسلی‌آمیز بر زبان آورد، حقیقت این است که واقعیت تلخ هیچ تسلائی را مجاز نمی‌شمارد، و انسان باید با صداقت تمام بپذیرد که رژیم سلطنتی، در کوشش و مجاهدت خویش برای سر بریدن معنوی روسیه، تقریباً توفیق کامل داشته است.

درست است که انقلاب رژیم سلطنتی را برانداخته است! اما شاید معنای این کار آن باشد که انقلاب خیلی ساده بیماری پوستی را به درون سازواره رانده است. ما به‌هیچ وجهه نباید چنین بپنداریم که انقلاب از لحاظ معنوی روسیه را درمان کرده یا غنی ساخته است. بنابر ضرب‌المثلی خردمندانه و کهن: «بیماری مَن‌مَن وارد بدن می‌شود و ذره ذره بیرون می‌رود»؛ فرایند غنی ساختن مبانی فکری یک کشور نیز بی‌اندازه آهسته و کند صورت می‌گیرد. با وجود این، ما به‌آن نیاز داریم؛ و انقلاب، که نیروهای رهبری نمایندهٔ آنند، باید بی‌درنگ، و بی‌تأخیر مسؤلیت ایجاد چنان شرایط، سازمان‌ها، و نهادهائی را بر عهده گیرد که ضرورتاً و به طور مداوم، به رشد و گسترش نیروهای فکری کشور بپردازند.

نیروی فکری از نظر کیفی نخستین و مهم‌ترین نیروی مولد و بارور است، و رشد سریع آن باید مورد علاقهٔ شدید همهٔ طبقات باشد.

ما باید کار رشد و گسترش همهٔ جنبه‌های فرهنگ را با هم بر عهده بگیریم؛ انقلاب موانعی را که بر سر راه خلاقیت آزاد وجود داشت نابود کرده است، و اکنون بر ماست که موهبت، استعداد، و نبوغ خویش را، به‌خودمان و به‌تمام جهان نشان دهیم. رستگاری ما در کار است، اما بیائید ازین کار حظی نیز ببریم.

«جهان را نه گفتار، که کردار آفرید{{نشان|۴}}؛ این حقیقتی است انکارناپذیر، و چه عالی نیز بیان شده است.

==۲==
==اندیشه‌های نابهنگام==

ساختار جدید زندگی سیاسی خواستار ساختار جدید روح است.
البته، انسان را در دو ماه نمی‌توان اصلاح کرد؛ امّا، هرچه زودتر بتوانیم این زحمت را بر خود هموار کنیم که خویشتن را از پلیدی‌ها و کثافت گذشته پاک سازیم، سلامت روح ما پرتوان‌تر و کار آفرینش شکل‌های جدید موجودیت اجتماعی بارورتر خواهد بود.

ما در آشوب هیجانات سیاسی زندگی می‌کنیم، یعنی در بی‌نظمی مبارزه‌ئی برای کسب قدرت؛ این مبارزه، همراه با احساس‌های خوب‌مان، پاره‌ئی غرایز بس تاریک را نیز برمی‌انگیزد. این امری است طبیعی، با وجود این با رشد مصنوعی یک سویهٔ‌اش، ما را به نوعی کژاندیشی تهدید می‌کند. سیاست بستری است که در آن نیش زهرآلود خصومت، سوءظن‌های زیانبار، دروغ‌های بیشرمانه، تهمت و افترا، جاه‌طلبی‌های بیمارگونه، و بی‌حرمتی به‌فرد به‌سرعت رشد می‌کند. هر چیز زشت و بدی را که در انسان می‌توان سراغ کرد نام ببرید، و دقیقاً در بستر مبارزهٔ سیاسی است که این چیزهای زشت و بد با نیرو و توانی تازه و به‌فراوانی رشد می‌کند.

برای آن که این نوع از عواطف، انسان را دچار خفقان نکند، نباید آن نوع از عواطف را نادیده انگاشت.

دشمنی مردم با یکدیگر پدیده‌ئی طبیعی نیست؛ لطیف‌ترین عواطف و مهم‌ترین اندیشه‌های ما دقیقاً در جهت از میان برداشتن خصومت اجتماعی در دنیا هدایت می‌شود. من لطیف‌ترین عواطف و اندیشه‌های انسانی را «ایده‌آلیسم اجتماعی» نام می‌گذارم – و قدرت این پدیده است که ما را قادر می‌کند که بر پلیدی‌های زندگی فائق آئیم و سرسختانه و خستگی ناپذیر در راه عدل و داد، زیبائی زندگی، و آزادی بکوشیم. درین رهگذار ما قهرمانانی هم داشته‌ایم، شهیدانی به‌خاطر آزادی،‌که والاترین انسان‌های روی زمین بوده‌اند؛ و تمام چیزهائی که در وجود ما عالی و شگرف است با چنین کوششی پرورده شده‌اند. قدرت هنر، صفات پسندیدهٔ روح ما را به‌موفقانه‌ترین و مؤثرترین وجهی بیدار می‌کند. درست همچنان که علم نیروی اندیشه‌ٔ دنیاست هنر نیز روح آن است. سیاست و دین مردم را به گروه‌های جدا از هم تقسیم می‌کند؛ و هنر، در حالی که روشن می‌کند چه چیزهائی در انسان وجه مشترک تمامی بشریت است، ما را به یکدیگر پیوند می‌زند.

هیچ چیزی نمی تواند به‌لطافت و سرعت تأثیر هنر و علم روح انسان را پاک و منزه سازد.

{{ستاره}}

کاملاً موجه است که طبقهٔ کارگر حق دارد با طبقات دیگر خصومت ورزد. اما در عین حال دقیقاً این طبقهٔ کارگر است که فکر مهم و سودمند فرهنگ نو یعنی فکر برادری جهانی را وارد زندگی ما می‌کند.

بنابراین، دقیقاً طبقهٔ کاگر است که باید پیش دیگران روش‌های دیرین رفتار با انسان‌ها را نامناسب شمارد و دور افکند؛ دقیقاً‌طبقهٔ کارگر است که باید برای عمق و وسعت دادن به روح انسانی، که جایگاه احساس‌های هستی و موجودیت است، بیش‌ترین پافشاری و کوشش را بکند. برای کارگر موهبت‌های هنر و علم باید بالاترین ارزش‌ها را داشته باشد؛ علم و هنر برای او وسیلهٔ سرگرمی بیهوده نیست، بلکه وسیله‌ئی است برای پی‌بردن به رازهای زندگی.

به‌نظر من شگفت‌آور است که می‌بینم طبقهٔ کارگر، و ارگان متفکر و اقدام کنندهٔ آن یعنی «'''شورای نمایندگان کارگران و سربازان'''»، در باب به‌جبههٔ جنگ، به‌قتلگاه فرستادن سربازانی که موسیقیدان، هنرمند، بازیگر نمایش‌اند، و نیز کسان دیگری که برای پرورش روح طبقهٔ کارگر ضروری و حیاتی‌اند روشی چنین بی‌اعتنا در پیش می‌گیرد. روشن است که کشور با به‌قتلگاه فرستادن استعدادهای درخشان خویش قلب خود را تهی می‌کند، و مردم بهترین اجزای وجود خویش را از دست می‌دهند. چرا چنین می‌کند؟

شاید برای آن که یک روس با استعداد، یک هنرمند با استعداد آلمانی را بکشد.

درست فکر کنید، چه کار پوچ و بیهوده‌ئی است این، و چه استهزای وحشتناکی است نسبت به‌مردم! و نیز فکر کنید که مردم چه نیروی فراوانی را در راه ایجاد و پرورش انسانی با استعداد به‌کار می‌برند تا به‌بیان احساس‌ها و اندیشه‌های روح آنان بپردازند.

آیا درست است که این قتلگاه لعنتی حتی هنرمندان ما را نیز، که این همه نزد ما گرامی‌اند، مبدل به‌آدمکشان و اجساد بیجان کند؟

==۳==

==اندیشه‌های نابهنگام==

ما برای به‌دست آوردن آزادی گفتار کوشیدیم تا بتوانیم حقیقت را بگوئیم و بنویسیم.

اما گفتن حقیقت دشوارترینِ هنرهاست، زیرا که حقیقت به‌شکل «ناب» آن، که ارتباطی به‌منافع افراد، گروه‌ها، طبقات، یا ملت‌ها نداشته باشد، تقریباً به‌هیچ‌وجه به‌درد آدم بی‌فرهنگ نمی‌خورد و برای او پذیرفتنی نیست. چنین است خصوصیت لعنتی حقیقت «ناب»، امّا در عین حال چنین حقیقتی برای ما بهترین و اساسی‌ترین حقیقت است.

بیائید این وظیفه را بر عهده بگیریم که حقیقت را دربارهٔ وحشیگری‌های آلمانی‌ها بگوئیم.امیدوارم که بتوانیم خیلی دقیق حقایق مربوط به‌رفتار وحشیانهٔ سربازان آلمانی را با سربازان روسی، فرانسوی، و انگلیسی، و همچنین با مردم صلح‌جوی بلژیک، صربستان، رومانی، و لهستان روشن سازیم. من حق دارم امیدوار باشم که این‌ها حقایقی انگارناپذیرند، و به‌همان اندازه مسلم و قطعی‌اند که حقایق مربوط به‌وحشیگری‌های روس‌ها در '''سمورگون'''، و شهرهای '''گالیسیاه'''، و غیره. انکار نمی کنم که روش‌های نفرت‌بار انهدام و نابودی مردم را، که آلمانی‌ها به‌کار می‌‌برند، نخستین بار است که در کسب و کار آدمکشی مجاز شناخته‌اند. نمی‌توانم انکار کنم که نحوهٔ رفتار آن‌ها با زندانیان جنگی روس زشت و نفرت‌انگیز است، زیرا که می‌دانم رفتار رژیم سابق روسه نیز با زندانیان جنگی آلمانی زشت و نفرت‌انگیز بوده است.

این حقیقت است؛ این حقیقت را جنگ پدید آورده است. در جنگ باید تا آنجا که ممکن است بیش‌تر کشت ـ چنین است منطق ضدانسانی جنگ. درنده‌خوئی در جنگ اجتناب‌ناپذیر است؛ هیچ دیده‌اید که بچه‌ها چه بیرحمانه در خیابان جنگ می‌کنند؟

حقیقت «ناب»، کلاً، به‌ما می‌گوید که درنده‌خوئی از ویژگی‌های انسان است، خصوصیتی که حتی در زمان صلح نیز – هرگاه چنین چیزی در روی زمین وجود داشته باشد ـ برای او بیگانه نیست. به‌یاد بیاوریم چه گونه، در '''کیِف'''، در '''کی شینِف'''، و در شهرهای دیگر، مردم مهربان روس بر کلهٔ یهودیان میخ کوبیدند؛ چه گونه، در سال ۱۹۰۶، کارگران '''ایوانووُ''' - '''وُزنِه سِنتسک''' رفقای خود را به‌دیگ‌های بزرگ آب جوش انداختند؛ چه گونه زندانبانان سنگدل و بیرحم زندانیان را شکنجه می‌کردند؛ چه گونه '''سیاه صدانء''' زن‌های جوان انقلابی را تکه پاره کردند، و دیرک به‌اعضای تناسلی‌شان کردند؛ برای لحظه‌ئی به‌یاد بیاوریم تمام کارهای خونبار و بیشرمانه‌ئی را که در سال‌های ۱۹۰۶ تا ۱۹۰۸ انجام گرفت.

من وحشیگری‌های آلمانی‌ها را با وحشیگری‌هائی که وجه مشترک تمامی بشریت است یا به‌ویژه با وحشیگری‌های روس‌ها مقایسه نمی‌کنم. من، با ستفاده از آزادی گفتار خویش، خیلی ساده دربارهٔ حقیقتِ امروز سخن می‌گویم، حقیقتی که جنگ پدید آورده است، و حقیقت «ناب» که برای همهٔ زمان‌ها اهمیتی جهانی دارد، و در واقع چیزی است «روشن‌تر از خورشید»، هرچند که اغلب ما را غمین و دل آزرده می‌کند.

هنگامی که ما انسانی را ـ فرقی نمی کند که آلمانی باشد یا روس ـ محکوم می‌کنیم حقیقت «ناب» را نباید فراموش کنیم. زیرا که این حقیقت گرانبهاترین دارائی ماست، و درخشان‌ترین شعلهٔ موجودیت دانستگی دار و آگاه ما؛ وجود چنین حقیقتی نشانگر اعتلائی‌ترین سطح خواست‌های اخلاقی است که انسان می‌تواند از خود داشته باشد.

{{ستاره}}

در جبههٔ جنگ، میان سربازان آلمانی و روس احساس برادری |---| شرف پدیدار شدن است؛ به‌پندار من این کار تنها به‌سبب خستگی جسمانی نیست بلکه ناشی از بیدار شدن حس بیزاری مردم از کشتار بی‌معنی است. من نمی‌خواهم دربارهٔ این حقیقت سخن بگویم که پرتو شعلهٔ انقلاب روسیه توانسته است امیدهای روشنی را در سینهٔ سرباز آلمانی برافروزد.

شاید نمونه‌های برادری در میان دشمنان از نظر کمّی ناچیز باشد؛ اما این به‌هیچ‌وجه از اهمیت اخلاقی و فرهنگی آن نمی‌کاهد. آری، آشکار است که جنگ لعنتی، که حرص و آزمندی طبقات حاکم آن را آغاز کرد، با نیروی عقل سلیم سربازان، یعنی دموکراسی، پایان خواهد گرفت.

اگر چنین شود، چیزی خواهد بود بدون سابقه، عظیم، و تقریباً معجزه‌آسا، و به‌انسان حق خواهد داد که به‌خود ببالد – زیرا که ارادهٔ او بر زشت‌ترین و خونخوارترین هیولاها، یعنی هیولای جنگ، پیروز خواهد شد.

ژنرال '''بروسیلوف'''{{نشان|۷}}، در حالی که به‌»زودباوری بیش از حد سرباز روسی» اشاره می‌کند، صداقت سرباز آلمانی را، که دست آشتی به‌سوی ما دراز کرده است، باور ندارد. ژنرال در دستورش چنین می‌گوید:

«'''تمامی مساعی دشمن برای ایجاد ارتباط شخصی با سپاهیان ما، همیشه باید با یک جواب روبه‌رو شود – سرنیزه و گلوله'''.»

و ظاهراً، این دستور اجرا می‌شود. دیروز سربازی که از جبهه برگشته بود به‌من می‌گفت که هنگامی که سپاهیان ما بین سنگره با آلمانی‌ها ملاقات می‌کنند تا دربارهٔ رویدادهای جاری صحبت کنند، توپخانهٔ روسیه به‌سوی آن‌ها تیراندازی می‌کند، توپخانهٔ آلمانی‌ها هم همین کار را می‌کند.

در یکی ازین اتفاقات هنگامی که آلمان‌ها به‌سیم‌های خاردار ما نزدیک شدند با گلوله‌های روسی روبه‌رو شدند، و چون خواستند به‌طرف خودشان فرار کنند، سپاهیان خودی آن‌ها را به مسلسل بستند. من کوشش می‌کنم خیلی آرام سخن بگویم. من می‌دانم که ژنرال‌ها نیز در خدمت «حقیقت» حرفه‌ئی خویش‌اند و حتی تا این اواخر این «حقیقت» آن‌ها تنها حقیقتی بود که آزادی گفتار داشت.

اما اکنون حقیقت دیگر نیز می‌تواند به‌همان آزادی سخن بگوید، حقیقت بری از جنایات، حقیقتی که زادهٔ آرمان‌های انسانی برای یگانگی است، و نمی‌توان آن را در خدمت کسب و کار پست و بی‌آبروی برانگیختن نفرت و خصومت، یعنی کسب و کار نابود کردن مردم، قرار داد.

تو، ای خواننده، خوب فکر کن که اگر حقیقتِ، جانوری دیوانه بر حقیقتِ سالم انسان چیره شود، چه به‌سرت خواهد آمد؟

==۴==
==اندیشه‌های نابهنگام==

ده‌ها میلیون نفر از سالم‌ترین و خوش بنیه‌ترین مردم را از کسب و کار مهم زندگی‌شان یعنی از رشد و گسترش نیروهای تولیدی روی زمین، جدا کرده و به‌میدان‌های جنگ فرستاده‌اند که یکدیگر را بکشند.

آن‌ها در دل زمین جائی کنده، در برف و باران، در کثافت، و در شرایطی بس دشوار در آن زندگی می‌کنند؛ بیماری آن‌ها را از پا درآورده و شپش به‌تن و جان‌شان افتاده است؛ همچون جانوران زندگی می‌کنند، و به‌انتظار هم می‌نشینند تا یکدیگر را بکشند.

آن‌ها در خشکی و در دریا می‌کشند، هر روز صدها و صدها نفر از بهترین و با فرهنگ‌ترین مردم سیارهٔ ما را نابود می‌کنند، مردمی را که پرارزش‌ترین چیز روی زمین را پدید آورده‌اند، یعنی فرهنگ اروپا را.

هزاران دهکده و ده‌ها شهر رو به‌ویرانی است، دسترنج چندین قرنِ نسل‌های بسیار هدر رفته است، جنگل‌ها سوخته و از بین رفته، جاده‌ها ویران پل‌ها منفجر شده، و گنجینه‌های روی زمین، که دسترنج مداوم و پرزحمت انسان است، خاک و خاکستر شده است. زمین‌های حاصلخیز کشاورزی از انفجار مین‌ها و خمپاره‌ها، و گلوله‌های توپ ویران شده، و در آن‌ها خندق کنده‌اند؛ خاک غیر قابل کشت لایه‌های زیرین بیرون ریخته، همه جای زمین زیر و رو و با اجساد رو به‌فساد مردگان آلوده شده است. به‌زنان تجاوز کرده و کودکان را کشته‌اند – هیچ رسوائی و ننگی نیست که جنگ تجویز نکرده باشد، هیچ جنایتی نیست که جنگ آن را موجه ندانسته باشد.

این سومین سالی است که ما در کابوسی خونین زندگی می‌کنیم و مورد رفتار وحشیانه قرار گرفته‌ایم و احساس‌های‌مان را از دست داده‌ایم؛ هنر، عطش خون، آدمکشی، و نابودی برمی‌انگیزد؛ و علم، که نظامیگری به‌حدود آن تجاوز کرده، فرمانبردارانه به‌خدمت کسب و کار انهدام توده‌های مردم درآمده است.

این جنگ انتحار اروپاست!

فقط فکر کنید چه مغزهای سالم و هوشمندی در طی این جنگ بر خاک کثیف پخش و پراکنده شده است، چه قلب‌های حساسی از تپش باز مانده است!

این نابودی بی‌معنای انسان به‌دست انسان واز بین رفتن ثمرهٔ دسترنج‌های عظیم انسان تنها محدود به‌خسارت مادی نیست – نه!

ده‌ها هزار سرباز ناقص و معلول مدت‌های دراز، حتی تا دم مرگ‌شان، دشمنان‌شان را فراموش نخواهند کرد. آن‌ها از راه سرگذشت‌هائی که از جنگ نقل می‌کنند، نفرت خویش را به‌فرزندانشان منتقل خواهند کرد – که سه سال با احساس وحشت هر روزی زیسته‌اند. در این سال‌ها بذر خصومت بر زمین پاشیده شده است، محصول این بذرافشانی بسیار خواهد بود!

و با وجود این برای مدتی چنین طولانی و با چنین فصاحتی با ما از برادری انسان‌ها، و وحدت منافع بشریت سخن گفته‌اند. پس گناه این فریب شیطانی، و ایجاد این بی‌نظمی خونبار به گردن کیست؟

بیائید تنها در میان دیگران به‌جست و جوی گناهکاران نگردیم، بیائید از حقیقت تلخ سخن بگوئیم: ما همه درین جنایت مقصریم، هر یک از ما و همهٔ ما.

لحظه‌ئی چنین پنداریم که در دنیا مردمی آگاه و معقول وجود دارند که صادقانه به استوار داشتن زندگی عادی علاقه‌مندند و به‌نیروهای خلاق‌شان اطمینان دارند؛ به‌طور مثال، چنین پنداریم که به‌سود توسعه و گسترش صنعت ماست که ما روس‌ها، برای پیوست '''دریای بالتیک''' به''' دریای سیاه'''، کانال '''ریگا - خِرسون''' را حفر کنیم- طرحی که حتی پتر کبیر نیز رؤیای ایجاد آن را در سر می‌پرورد. و ازین رو به‌جای آن که میلیون‌ها نفر را برای کشتار بفرستیم، بخشی از آن‌ها را برای همین کار بفرستیم، که این همه برای کشور و همهٔ مردم ما حیاتی است. من اطمینان دارم که کسانی که طی سه سال جنگ کشته شده‌اند می‌توانستند درین مدت هزاران کیلومتر از باتلاق‌های کشور ما را خشک کنند، '''استپ گرسنه''' و بیابان‌های دیگر را آبیاری کنند، رودخانه‌های '''ماورای اورال''' را به‌رودخانهٔ '''کاما''' وصل کنند، راهی از فراز کوهستان قفقاز بکشند، و فراتر ازین اقدامات مهم دیگری را برای بهتر ساختن وطن‌مان انجام دهند.
اما ما میلیون‌ها انسان و ذخیره‌های عظیم نیروی کار را در کشتار و ویرانی به‌کار می‌گیریم. مقادیر زیاد مواد منفجرهٔ بسیار گران تولید می‌کنیم؛ این مواد در حالی که جان صدها هزار تن را نابود می‌کند، در هوا ناپدید می‌شود. با وجود این، از گلوله‌های منفجر شده توپ و قطعات فلز به جای مانده است که روزی از آن‌ها میخ خواهیم ساخت؛ اما همهٔ این مواد منفجره‌ئی که می‌سازیم به‌معنای دقیق کلمه ثروت کشور را بر «باد می‌دهد.» مسأله بیلیون‌ها روبل نیست، بل میلیون‌ها جان انسانی است که هیولای آز و حماقت بیهوده و بی جهت نابودشان می‌کند.

من هنگامی که دربارهٔ این مسأله فکر می‌‌کنم، نومیدی کامل بر قلبم مستولی می‌شود و احساس می‌کنم که می‌خواهم دیوانه‌وار به‌روی مردم فریاد زنم:

:: ای نکبت زدگان، به‌خودتان رحم کنید!

==۵==
==دربارهٔ آدمکشی==

بال‌های روشن آزادی نوپای ما، آغشته به‌خون بی‌گناهان شده است. نمی دانم پریروز چه کسانی در خیابانِ '''نِوسکی'''{{نشان|۸}} به‌سوی مردم تیراندازی کردند، اما این آدم‌ها هر که باشند شریر و نادانند، کسانی‌اند که زهر رژیم پوسیده و پیشین مسموم‌شان کرده است.

اکنون که ما همه از حق شگرف بحث صادقانه و مخالفت صادقانه برخورداریم، یکدیگر را کشتن پست و جنایت آمیز است. کسانی که جز این فکر می‌کنند نمی‌توانند احساس کنند و به‌این واقعیت پی ببرند که مردمی آزادند. آدمکشی و خشونت دلایل رژیم استبدادی است؛ و دلایل پست و بی‌مقداری است که نیرو و قدرت ندارد. زیرا تجاوز بر ارادهٔ انسانی دیگر یا کشتن انسان، معنایش کشتار اندیشه، و اثبات نادرست یا خطا بودن اندیشه یا عقیده‌ئی اشتباه نیست و نمی‌تواند باشد.

سعادت بزرگ آزادی را نباید با جنایاتی ضد فرد انسانی به‌تباهی کشید؛ و‌الّا با دست خودمان به‌نابود کردن آزادی پرداخته‌ایم.

باید درک کنیم، و مجال این کار هم هست که درک کنیم که هولناک‌ترین دشمن آزادی و عدالت در ماست، و آن حماقت ما و بیرحی ما، و بی‌نظمی احساس‌های هرج و مرج طلب و سیاه ماست، بی‌نظمی‌ئی که پرورده ستمگری بیشرمانهٔ رژیم سلطنتی، و شقاوت ضدانسانی آن در روح ما است.

آیا به‌درک این واقعیت توانائیم؟

اگر نیستیم، اگر نمی‌توانیم از رسواترین شیوهِٔ اِعمال زور بر انسان دست برداریم، پس چگونه آزاری نداریم. خیلی ساده، آزادی کلمه‌ئی است که ما قدرت نداریم آن را با محتوای دستی به‌کار گیریم. راستی را که حماقت و سنگدلی دشمنانِ ذاتی ما هستند.

آیا می‌توانیم، آیا کوشش می‌کنیم که با آن‌ها بجنگیم؟

این پرسش به‌هیچ وجه جنبهٔ لفاظی و سخن پردازی ندارد، بلکه پرسشی است که می‌رساند که ما چه صادقانه و عمیق شرایط جدید حیات سیاسی، و ارزیابی جدید اهمیت انسان و نقش او را در جهان درک می‌کنیم.

اکنون هنگام آن است که ما در خویش حس بیزاری از آدمکشی را پرورش دهیم، و به‌آن احساسی متفاوت و پر نفرت داشته باشیم.

البته، من فراموش نمی‌کنم که شاید ما - بارها و بارها – مجبور شویم از آزادی و از حقوق خویش با اسلحه دفاع کنیم،‌به‌راستی که این ممکن است!

اما در ۲۱ آوریل، هفت تیرها در دست‌هائی که حالتی تهدیدآمیز داشتند چیزهائی مسخره را می‌مانستند،‌و درین نمایش حالتی بچگانه بود، که بدبختانه به‌جنایت انجامید.{{نشان|۹}}

آری، جنایتی بر ضد انسان آزاد.

آیا ممکن است که خاطرهٔ گذشتهٔ پست و پلید، خاطرهٔ کشته شدن صدها و هزاران نفر از ما در خیابان‌ها، در درون ما نیز راه و رسم حالت آرام و بی‌اعتنائی دژخیمان گذشته را در برابر مرگ خشونت‌آمیز انسان پدید آورده باشد؟

نمی‌توانم کلماتی پیدا کنم که چنان که باید تند و زننده باشد تا کسانی را که می‌کوشند با گلوله و سرنیزه، یا مشت کوبیدن به‌صورت چیزی را ثابت کنند، سرزنش کنم.

آیا این‌ها دلائلی نبود که ما بر ضد آن‌ها به‌اعتراض برخاستیم، آیا این‌ها وسیلهٔ درهم کوبیدن ارادهٔ ما نبود یعنی وسیله‌ئی که از طریق آن ما را در بردگی شرم‌آور نگه داشته بودند؟

و اکنون، که ما خود را از بردگی بیرونی آزاد ساخته‌ایم، هنوز از درون زیر یوغ احساس‌های بردگان زندگی می‌کنیم.

تکرار می‌کنم – سنگدل‌ترین دشمن ما گذشتهٔ ماست.

ای شهروندان! آیا امکان دارد که ما نتوانیم در درون خویش قدرت رهائی از گند و عفونت گذشته را پیدا کنیم، کثافت‌های آن را دور بریزیم، و تجاوزات و بی‌حرمیت‌های آن را فراموش کنیم؟ آنچه نیاز داریم، بلوغی بیش‌تر، و اندیشمندی و احتیاطی افزون‌تر نسبت به‌خویشتن است!

مبارزه پایان نیافته است. ما باید قدرت‌مان را حفظ کنیم، و نیروهای خود را روی هم گذاشته یگانه سازیم، نه این که تسلیم خصلت و گرایش زمان شویم و نیروهای خویش را از هم بگسلیم.

{{چپ‌چین}}
ترجمهٔ رامین شهروند
{{پایان چپ‌چین}}

==یادداشت‌ها==
#{{پاورقی|۱}}Maxim Gorky. نام اصلی او آلکسی ماکسیموویچ پِشکوف است. در سال ۱۸۶۸ چشم به‌این دنیا گشود و در سال ۱۹۳۶ درگذشت.
#{{پاورقی|۲}}از شعر «مرغ توفان» یا «پیک توفان» - سرودهٔ گورکی.
#{{پاورقی|۳}}Bolsheviks، کمونیست‌های افراطی روسیه.
#{{پاورقی|۴}}گمان می‌رود که این بیان اشاره‌ئی باشد به سخنی از '''گوته''' در کتاب '''فاوست''' (در آغاز کردار بود!) '''گورکی''' که ستایندهٔ عمل و اقدام بود، احتمالاً از این بیان خوشش آمده بود. و با تغییراتی آن را در نوشته‌های خود به کار برده است.
#{{پاورقی|۵}}Galicia، منطقه‌ئی در اروپای شرقی در شمال جِبال کاپارت.
#{{پاورقی|۶}}Black Hundreds، گروهی از مردم معمولی مسلح و چماق به‌دست که در سال ۱۹۰۵ دستگاه پلیس و سلطنت‌طلبان آن‌ها را به‌مقابلهٔ با انقلاب برانگیخته بودند.
#{{پاورقی|۷}}Brusilov، فرمانده ارتش‌های روسیه در جبههٔ جنوب غربی، در جنگ جهانی اول.
#{{پاورقی|۸}}Nevsky، یکی از خیابان‌های مسکو، که در روز مورد نظر به‌علت درگیری میان سربازان و کارگرانی که برضد '''حکومت موقت''' تظاهرات می‌کردند، یه نفر کشته و شش نفر زخمی شدند.
#{{پاورقی|۹}}اشارهٔ مجدد به رویداد خیابان '''نوسکی'''.

[[رده:کتاب جمعه ۲۲]]

اندیشه‌های نابهنگام

2011-05-30T11:53:59Z

Minoo:

[[Image:22-016.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۱۶|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۱۶]]
[[Image:22-017.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۱۷|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۱۷]]
[[Image:22-018.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۱۸|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۱۸]]
[[Image:22-019.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۱۹|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۱۹]]
[[Image:22-020.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۰|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۰]]
[[Image:22-021.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۱|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۱]]
[[Image:22-022.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۲|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۲]]
[[Image:22-023.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۳|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۳]]
[[Image:22-024.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۴|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۴]]
[[Image:22-025.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۵|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۵]]
[[Image:22-026.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۶|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۶]]
[[Image:22-027.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۷|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۷]]
[[Image:22-028.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۸|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۸]]
[[Image:22-029.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۹|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۹]]
[[Image:22-030.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۳۰|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۳۰]]
[[Image:22-031.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۳۱|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۳۱]]

{{در حال ویرایش}}

'''ماکسیم گورکی'''{{نشان|۱}} در کشور ما نامی آشناتر از دیگر نویسندگان شوروی است. در سی و چند سال گذشته، بیش‌تر آثار او، از '''مادر'''، بزرگ‌ترین حماسهٔ او گرفته تا داستان‌های کوتاه و اشعار انقلابی زیبایش، بهفارسی درآمده و شرح حال‌هائی بسیار دربارهٔ او نوشته‌اند. اما پیوسته یک جنبهٔ زندگانی '''کورگی'''، که از پرشورترین دوره‌های مبارزات روشنفکری او بهشمار می‌آید، یعنی دورهٔ پرافتخار روزنامه‌نویسی او در بحبوحهٔ انقلاب بزرگ روسیه در پرده مانده است. '''اندیشه‌های نابهنگام''' ثمرهٔ یک سال و اندی فعالیت‌های روزنامه‌نگاری '''گورکی''' در سال‌های ۱۹۱۷ و ۱۹۱۸ است، سال‌هائی که از دید اجتماعی و روشنفکری، رویدادها و پدیده‌های آن، از پاره‌ئی جهات، همانندی‌هائی با دورهٔ ما درین سرزمین دارد...

سرگذشت زندگی گورکی، ساده و کوتاه چنین است: در خانوادهٔ محقر یک پیشه‌ور چشم بهدنیا گشود، و بهاعماقی ژرف‌تر فرو غلتید - اعماقی که بازتاب گزنده و روشن آن در آثارش دیده می‌شود. به‌سبب از دست دادن پدر و مادر، از هشت سالگی مجبور شد کار کند، کارهائی بسیار دشوار و توانفرسا. طعم یأس و حرمان و بیکاری را چشید.در ایام تلخی نوجوانی با گرسنگی و خفت و کتک آشنا شد. آن گاه به‌جهان ادب روی آورد و دست به‌نوشتن زد. و در زمانی بس کوتاه، با بال‌های ادبیاتی راستین، چونان شاهین اوج گرفت و شهرتی جهانی به‌دست آورد، و محبوب‌ترین نویسندهٔ طبقهٔ کارگر شد- زیرا که او وقایع نگار راستین زندگی کارگران بود.

او نام مستعار '''ماکسیم گورکی'''، یعنی «پند تلخ» را برای خود برگزید. چون از نخستین سال‌های زندگی در تلخی و نامرادی زیسته بود، وازین که می‌دید انسان‌ها به صورت‌های گوناگون مورد ستم و تجاوز قرار می‌گیرند سخت دل آزرده و تلخکام بود. ازین رو تلخی، شناسنامهٔ او شد. وی به‌خوانندگان آثارش می‌گفت: «من نویسنده‌ئی تلخم، و شرابی هم که برای نوشیدن شما آماده کرده‌ام تلخ مزه است، کلمات من گوش شما را خواهد آزرد.»

در تاروپود ملالت خیز سرگذشت‌های گورکی بیش‌تر این نکته نهفته بود که حقیقت، یعنی حقیقت «ناب»، چیست و واقعیت زندگی کدام است؟ او معتقد بود که زندگی می‌تواند شکوهمند باشد، و تنها از راه مبارزه است که می‌توان به‌رستگاری رسید. و نیز اعتقاد داشت که هنر باید فراتر از واقعیت برخیزد و انسان را اعتلا بخشد و به‌کمال رساند.

'''گورکی''' خیلی زود به‌اهمیت نقش نویسنده در جامعه پی برد، و تعهد و رسالتی را که نویسندهٔ روشنفکر در برابر مردم دارد مورد تأکید قرار داد. نویسنده‌ئی واقع گرا بود، ازین رو هرگز کمونیستی با انضباط نشد. «حقیقت» را والاترین ارزش یک جامعه می‌دانست. و بنیادی‌ترین علاقهٔ او این بود که ادبیات را از هرگونه محدودیتی رهائی بخشد و به‌آزادی رساند.

{{ستاره}}

مقالات دوران روزنامه‌نگاری '''گورکی'''، چنان که اشارت رفت، در کتابی به‌نام ٰ'''اندیشه‌های نابهنگام''' گردآوری شده است. این مقالات از ماه مه ۱۹۱۷ تا ماه ژوئیه ۱۹۱۸،‌به‌طور مرتب در روزنامهٔ '''نووایاژیزنٰ''' (Novaya Zhizn) (زندگی نو)، که به‌مدیریت ٰ'''گورکی''' منتشر می‌شد، به‌چاپ رسید. این سال‌ها بارورترین دوران فعالیت‌های '''گورکی''' به‌عنوان تفسیرگر امور عمومی کشوراست، سال‌هائی که روسیه دوران انقلاب را می‌گذراند. و گورکی چونان «مرغ توفان» آمدن این انقلاب را از سال‌ها قبل پیشگوئی کرده بود،‌و آرزومند و مشتاق به انتظارش بود: '''«... ٰ'''توفان! توفان به‌زودی فراخواهد رسید! '''... '''بگذارید توفان باهمهٔ خشم خود برخیزد!» '''

و سرانجام توفان برخاست و انقلاب آمد، اما گشتی انحرافی زد که «مرغ توفان» آن را پیش‌بینی نکرده بود. در ۷ نوامبر ۱۹۱۷ '''بلشویک‌ها{{نشان|۲}} با قیامی مسلحانه قدرت را به دست گرفتند. از دید '''گورکی''' این اقدام '''بلشویک‌ها''' مفهوم تجاوز به‌دموکراسی را در خود داشت. باور نداشت که روسیه – که ۸۵ درصد جمعیت آن را دهقانان فردگرا تشکیل می‌دادند – آمادگی سوسیالیسم داشته باشند.

روش‌های حکومت '''بلشویک‌ها''' واکنشی شدید و خشمی توفنده در '''گورکی''' برانگیخت، و او بارها با صدای رسای خویش فریاد برآورد و بر ضد اعدام‌ها، بازداشت‌ها، تهمت‌ها و افتراها، عوامفریبی‌ها، و نیز علیه زور و فشار و اختناق در آزادی گفتار، آزادی انتخابات، آزادی اجتماعات و تظاهرات اعتراض کر د. معتقد بود که با انفلاب در انقلاب دموکراسی نوپا درهم شکسته و تن و جان آن لگدمال شده است. و خواست‌ها و اقدامات بیرحمانهٔ انقلابی‌های جدید را «غرایز حیوانی توده‌‌‌های ناآگاه» می‌نامید. به‌پندار او در روسیه انقلاب اجتماعی روی نداده بود، آنچه اتفاق افتاده بود انفجار «هرج و مرج غیر انسانی» بود که با شعار و فریاد «از دزدها بدزدید!» پدید آمده بود.

'''گورکی''' برای رستگاری و نجات روسیه، امید خویش را به‌روشنفکران بسته بود و آن‌ها را عالی‌ترین پدیدهٔ تاریخ روسیه می‌دانست. اعتقادش به‌این بود که روشنفکران باید توده‌ها را با فرهنگی راستین، آشنا سازند و با استفاده از ابزارهای علم و هنر روش‌های زندگی وحشیانهٔ آن روزگاران را شریف و انسانی کنند. امّا سیاست روز مردم را با خشونت، بیداد، دروغ، و کینه‌توزی به‌فساد و تباهی می‌کشید. از این رو '''گورکی''' خواستار آن بود که همهٔ گروه‌های روشنفکران اختلافات سیاسی خود را کنار بگذارند و زیر لوای هدف مشترک روشن ساختن توده‌ها متحد شوند.

خود '''گورکی''' این تعهد و رسالت آموزشی و فرهنگی را تمام و کمال انجام داد. روزنامهٔ '''نووایاژیزن''' را با گروهی از سوسیال دموکرات‌ها، که نام «انترناسیونالیست» بر خود نهاده بودند آغاز کرد. دیدگاه اصلی روزنامه تقویت و پشتیبانی کارگران و دهقانان در حفظ و نگهداری دستاورد پیروزی‌های اجتماعی و سیاسی انقلاب فوریه، بود و '''شوراهای کارگران'''، '''سربازان'''، و''' نمایندگان دهقانان''' را نیروهای حرکت دهنده و بنیادین انقلاب می‌شمرد. ولی در عین حال تأکید بر این داشت که همهٔ نیروهای انقلابی و دموکراتیک باید جبههٔ واحدی تشکلیل دهند.

امّا به‌دست گرفتن قدرت از سوی '''بلشویک‌ها''' و اقدامات غیر دموکراتیک آن‌ها تمام این آرزوها را نقش برآب کرد. با وجود این '''گورکی''' واکنش‌های شدیدی از خود نشان داد و در روزنامه‌اش به انتقاد پرداخت: نتیجهٔ این کار مبارزات قلمی حادّی بود که مرتب بین روزنامهٔ '''پراودا'''، ارگان '''بلشویک‌ها''' و '''نووایاژیزن''' در می‌گرفت. امّا چون در نبرد کلمات روزنامهٔ '''گورکی''' شکست نخورد، مقامات دولتی دست به اقدامات علنی شدیدتری زدند و در ۲۱ فوریه ۱۹۱۸ آن را چند روزی توقیف کردند. و سرانجام در ۱۶ ژوئیه ۱۹۱۸، به‌دستور ٰ'''لنین'''، روزنامه '''گورکی'''‌برای همیشه توقیف و تعطیل شد...

رویدادهای داخلی و بین‌المللی به‌تدریج سبب شد که''' گورکی''' نظرات انتقادی خود را نسبت به رژیم انقلابی '''بلشویک‌ها''' و رهبران آن تغییر دهد. حتی در سال ۱۹۳۰ به‌این نکته اشاره کرد که اعتقادات پیشین او دربارهٔ نقش تاریخی روشنفکران مبالغه‌آمیز بوده است، با وجود این، '''گورکی''' هرگز نظر خود را نسبت به‌روش‌های حکومتی ٰ'''بلشویک‌ها''' در سال‌های آغازین انقلاب، که در «اندیشه‌های نابهنگام» آن‌ها را محکوم کرده بود، تغییر نداد.

اینک پنج مقالهٔ اول '''گورکی'''، که در شماره‌های ۱ تا ۵ '''نووایاژیزن''' چاپ شده بود.
{{چپ‌چین}}
ر-ش
{{پایان چپ‌چین}}

==۱==
==انقلاب و فرهنگ==

اگر ما، با نگاهی گذرا، بکوشیم که همهٔ فعالیت‌های گوناگون رژیم سلطنتی را در زمینهٔ «سیاست داخلی» دریابیم، معنای این فعالیت‌ها برای ما همچون کوششی همه جانبه از سوی دستگاه دیوانسالاری خواهد نمود که هدفش جلوگیری از رشد کمّی و کیفی مبانی اندیشهٔ ما بوده است.

حکومت کنندگان گذشته بی‌کفایت و بی‌استعداد بودند، امّا غریزهٔ صیانت نفس، خوب به آن‌ها فهمانده بود که خطرناک‌ترین دشمن شما مغز انسان است و در نتیجه، با تمام وسایلی که در دسترس داشتند می‌کوشیدند از رشد نیروهای فکری کشور جلوگیری کنند یا جهت آن‌ها را تغییر دهند. درین فعالیت جنایت بار، کلیسا که اسیر دستگاه دیوانسالاری بود به‌صورتی موفقیت‌آمیز به‌آن‌ها کمک کرد، و خود جامعه هم که از دید روانشناسی نامتعادل بود، در سال‌های آخر کاملاً تسلیم زور شده بود.

جنگ با وضوحی هراس‌انگیز نتایج این خفقان بلندمدت روح را آشکار کرد. روسیه، در برابر دشمنی آموزش دیده و خوب سازمان یافته، ناتون و بی سلاح ماند. مردمی که چنان لاف زنان ونفرت‌انگیز فریاد برآورده بودند که روسیه به‌پاخاسته است تا اروپا را با روح فرهنگ راستین از قید و بند تمدنی دروغین آزاد سازد – همین مردم، که شاید هم صادق و بناراین به‌همان اندازه نیز بدبخت بودند، پریشان و شتابان لبان پرفصاحت خویش را فروبستند. زیرا معلوم شد که «روح فرهنگ راستین» گند و کثافت یک دنیا جهل، خودخواهی نفرت بار، و تنبلی و لاابالیگری بوده است.

در کشوری که ثروت طبیعی و استعداد بسیار در آن هست، به‌سبب وفقر و بینوائی معنوی کشور در تمام زمینه‌های فرهنگ هرج و مرج کامل پدیدار شده است. صنعت و تکنولوٰژی در مرحلهٔ جنینی است بدون آن که ارتباطی استوار با علم داشته باشد؛ علم نیز در تاریک واستتار، وزیر مراقبت خصومت‌آمیز کارمندان دولت قرار گرفته است؛ و هنر،‌که ممیزی و سانسور آن را محدود و بدشکل کرده، از جامعه بریده است و با از دست دادن محتوای شریف، هیجان‌انگیز و زندگی بخش خویش غرق در جست و جوی شکل‌های تازه‌تری شده است.

در همه جا، در درون و بیرون انسان، ویرانگی، بی‌ثباتی، بی‌نظمی، و نشانه‌های نوعی آشوب ناشی از هرج و مرج دیده می‌شود. میراثی که رژیم سلطنتی برای انقلاب بازگذاشته است وحشتناک است.

و قطع نظر از این که انسان با چه شور و حرارتی بخواهد با حسن نیت سخنی تسلی‌آمیز بر زبان آورد، حقیقت این است که واقعیت تلخ هیچ تسلائی را مجاز نمی‌شمارد، و انسان باید با صداقت تمام بپذیرد که رژیم سلطنتی، در کوشش و مجاهدت خویش برای سر بریدن معنوی روسیه، تقریباً توفیق کامل داشته است.

درست است که انقلاب رژیم سلطنتی را برانداخته است! اما شاید معنای این کار آن باشد که انقلاب خیلی ساده بیماری پوستی را به درون سازواره رانده است. ما به‌هیچ وجهه نباید چنین بپنداریم که انقلاب از لحاظ معنوی روسیه را درمان کرده یا غنی ساخته است. بنابر ضرب‌المثلی خردمندانه و کهن: «بیماری مَن‌مَن وارد بدن می‌شود و ذره ذره بیرون می‌رود»؛ فرایند غنی ساختن مبانی فکری یک کشور نیز بی‌اندازه آهسته و کند صورت می‌گیرد. با وجود این، ما به‌آن نیاز داریم؛ و انقلاب، که نیروهای رهبری نمایندهٔ آنند، باید بی‌درنگ، و بی‌تأخیر مسؤلیت ایجاد چنان شرایط، سازمان‌ها، و نهادهائی را بر عهده گیرد که ضرورتاً و به طور مداوم، به رشد و گسترش نیروهای فکری کشور بپردازند.

نیروی فکری از نظر کیفی نخستین و مهم‌ترین نیروی مولد و بارور است، و رشد سریع آن باید مورد علاقهٔ شدید همهٔ طبقات باشد.

ما باید کار رشد و گسترش همهٔ جنبه‌های فرهنگ را با هم بر عهده بگیریم؛ انقلاب موانعی را که بر سر راه خلاقیت آزاد وجود داشت نابود کرده است، و اکنون بر ماست که موهبت، استعداد، و نبوغ خویش را، به‌خودمان و به‌تمام جهان نشان دهیم. رستگاری ما در کار است، اما بیائید ازین کار حظی نیز ببریم.

«جهان را نه گفتار، که کردار آفرید{{نشان|۴}}؛ این حقیقتی است انکارناپذیر، و چه عالی نیز بیان شده است.

==۲==
==اندیشه‌های نابهنگام==

ساختار جدید زندگی سیاسی خواستار ساختار جدید روح است.
البته، انسان را در دو ماه نمی‌توان اصلاح کرد؛ امّا، هرچه زودتر بتوانیم این زحمت را بر خود هموار کنیم که خویشتن را از پلیدی‌ها و کثافت گذشته پاک سازیم، سلامت روح ما پرتوان‌تر و کار آفرینش شکل‌های جدید موجودیت اجتماعی بارورتر خواهد بود.

ما در آشوب هیجانات سیاسی زندگی می‌کنیم، یعنی در بی‌نظمی مبارزه‌ئی برای کسب قدرت؛ این مبارزه، همراه با احساس‌های خوب‌مان، پاره‌ئی غرایز بس تاریک را نیز برمی‌انگیزد. این امری است طبیعی، با وجود این با رشد مصنوعی یک سویهٔ‌اش، ما را به نوعی کژاندیشی تهدید می‌کند. سیاست بستری است که در آن نیش زهرآلود خصومت، سوءظن‌های زیانبار، دروغ‌های بیشرمانه، تهمت و افترا، جاه‌طلبی‌های بیمارگونه، و بی‌حرمتی به‌فرد به‌سرعت رشد می‌کند. هر چیز زشت و بدی را که در انسان می‌توان سراغ کرد نام ببرید، و دقیقاً در بستر مبارزهٔ سیاسی است که این چیزهای زشت و بد با نیرو و توانی تازه و به‌فراوانی رشد می‌کند.

برای آن که این نوع از عواطف، انسان را دچار خفقان نکند، نباید آن نوع از عواطف را نادیده انگاشت.

دشمنی مردم با یکدیگر پدیده‌ئی طبیعی نیست؛ لطیف‌ترین عواطف و مهم‌ترین اندیشه‌های ما دقیقاً در جهت از میان برداشتن خصومت اجتماعی در دنیا هدایت می‌شود. من لطیف‌ترین عواطف و اندیشه‌های انسانی را «ایده‌آلیسم اجتماعی» نام می‌گذارم – و قدرت این پدیده است که ما را قادر می‌کند که بر پلیدی‌های زندگی فائق آئیم و سرسختانه و خستگی ناپذیر در راه عدل و داد، زیبائی زندگی، و آزادی بکوشیم. درین رهگذار ما قهرمانانی هم داشته‌ایم، شهیدانی به‌خاطر آزادی،‌که والاترین انسان‌های روی زمین بوده‌اند؛ و تمام چیزهائی که در وجود ما عالی و شگرف است با چنین کوششی پرورده شده‌اند. قدرت هنر، صفات پسندیدهٔ روح ما را به‌موفقانه‌ترین و مؤثرترین وجهی بیدار می‌کند. درست همچنان که علم نیروی اندیشه‌ٔ دنیاست هنر نیز روح آن است. سیاست و دین مردم را به گروه‌های جدا از هم تقسیم می‌کند؛ و هنر، در حالی که روشن می‌کند چه چیزهائی در انسان وجه مشترک تمامی بشریت است، ما را به یکدیگر پیوند می‌زند.

هیچ چیزی نمی تواند به‌لطافت و سرعت تأثیر هنر و علم روح انسان را پاک و منزه سازد.

{{ستاره}}

کاملاً موجه است که طبقهٔ کارگر حق دارد با طبقات دیگر خصومت ورزد. اما در عین حال دقیقاً این طبقهٔ کارگر است که فکر مهم و سودمند فرهنگ نو یعنی فکر برادری جهانی را وارد زندگی ما می‌کند.

بنابراین، دقیقاً طبقهٔ کاگر است که باید پیش دیگران روش‌های دیرین رفتار با انسان‌ها را نامناسب شمارد و دور افکند؛ دقیقاً‌طبقهٔ کارگر است که باید برای عمق و وسعت دادن به روح انسانی، که جایگاه احساس‌های هستی و موجودیت است، بیش‌ترین پافشاری و کوشش را بکند. برای کارگر موهبت‌های هنر و علم باید بالاترین ارزش‌ها را داشته باشد؛ علم و هنر برای او وسیلهٔ سرگرمی بیهوده نیست، بلکه وسیله‌ئی است برای پی‌بردن به رازهای زندگی.

به‌نظر من شگفت‌آور است که می‌بینم طبقهٔ کارگر، و ارگان متفکر و اقدام کنندهٔ آن یعنی «'''شورای نمایندگان کارگران و سربازان'''»، در باب به‌جبههٔ جنگ، به‌قتلگاه فرستادن سربازانی که موسیقیدان، هنرمند، بازیگر نمایش‌اند، و نیز کسان دیگری که برای پرورش روح طبقهٔ کارگر ضروری و حیاتی‌اند روشی چنین بی‌اعتنا در پیش می‌گیرد. روشن است که کشور با به‌قتلگاه فرستادن استعدادهای درخشان خویش قلب خود را تهی می‌کند، و مردم بهترین اجزای وجود خویش را از دست می‌دهند. چرا چنین می‌کند؟

شاید برای آن که یک روس با استعداد، یک هنرمند با استعداد آلمانی را بکشد.

درست فکر کنید، چه کار پوچ و بیهوده‌ئی است این، و چه استهزای وحشتناکی است نسبت به‌مردم! و نیز فکر کنید که مردم چه نیروی فراوانی را در راه ایجاد و پرورش انسانی با استعداد به‌کار می‌برند تا به‌بیان احساس‌ها و اندیشه‌های روح آنان بپردازند.

آیا درست است که این قتلگاه لعنتی حتی هنرمندان ما را نیز، که این همه نزد ما گرامی‌اند، مبدل به‌آدمکشان و اجساد بیجان کند؟

==۳==

==اندیشه‌های نابهنگام==

ما برای به‌دست آوردن آزادی گفتار کوشیدیم تا بتوانیم حقیقت را بگوئیم و بنویسیم.

اما گفتن حقیقت دشوارترینِ هنرهاست، زیرا که حقیقت به‌شکل «ناب» آن، که ارتباطی به‌منافع افراد، گروه‌ها، طبقات، یا ملت‌ها نداشته باشد، تقریباً به‌هیچ‌وجه به‌درد آدم بی‌فرهنگ نمی‌خورد و برای او پذیرفتنی نیست. چنین است خصوصیت لعنتی حقیقت «ناب»، امّا در عین حال چنین حقیقتی برای ما بهترین و اساسی‌ترین حقیقت است.

بیائید این وظیفه را بر عهده بگیریم که حقیقت را دربارهٔ وحشیگری‌های آلمانی‌ها بگوئیم.امیدوارم که بتوانیم خیلی دقیق حقایق مربوط به‌رفتار وحشیانهٔ سربازان آلمانی را با سربازان روسی، فرانسوی، و انگلیسی، و همچنین با مردم صلح‌جوی بلژیک، صربستان، رومانی، و لهستان روشن سازیم. من حق دارم امیدوار باشم که این‌ها حقایقی انگارناپذیرند، و به‌همان اندازه مسلم و قطعی‌اند که حقایق مربوط به‌وحشیگری‌های روس‌ها در '''سمورگون'''، و شهرهای '''گالیسیاه'''، و غیره. انکار نمی کنم که روش‌های نفرت‌بار انهدام و نابودی مردم را، که آلمانی‌ها به‌کار می‌‌برند، نخستین بار است که در کسب و کار آدمکشی مجاز شناخته‌اند. نمی‌توانم انکار کنم که نحوهٔ رفتار آن‌ها با زندانیان جنگی روس زشت و نفرت‌انگیز است، زیرا که می‌دانم رفتار رژیم سابق روسه نیز با زندانیان جنگی آلمانی زشت و نفرت‌انگیز بوده است.

این حقیقت است؛ این حقیقت را جنگ پدید آورده است. در جنگ باید تا آنجا که ممکن است بیش‌تر کشت ـ چنین است منطق ضدانسانی جنگ. درنده‌خوئی در جنگ اجتناب‌ناپذیر است؛ هیچ دیده‌اید که بچه‌ها چه بیرحمانه در خیابان جنگ می‌کنند؟

حقیقت «ناب»، کلاً، به‌ما می‌گوید که درنده‌خوئی از ویژگی‌های انسان است، خصوصیتی که حتی در زمان صلح نیز – هرگاه چنین چیزی در روی زمین وجود داشته باشد ـ برای او بیگانه نیست. به‌یاد بیاوریم چه گونه، در '''کیِف'''، در '''کی شینِف'''، و در شهرهای دیگر، مردم مهربان روس بر کلهٔ یهودیان میخ کوبیدند؛ چه گونه، در سال ۱۹۰۶، کارگران '''ایوانووُ''' - '''وُزنِه سِنتسک''' رفقای خود را به‌دیگ‌های بزرگ آب جوش انداختند؛ چه گونه زندانبانان سنگدل و بیرحم زندانیان را شکنجه می‌کردند؛ چه گونه '''سیاه صدانء''' زن‌های جوان انقلابی را تکه پاره کردند، و دیرک به‌اعضای تناسلی‌شان کردند؛ برای لحظه‌ئی به‌یاد بیاوریم تمام کارهای خونبار و بیشرمانه‌ئی را که در سال‌های ۱۹۰۶ تا ۱۹۰۸ انجام گرفت.

من وحشیگری‌های آلمانی‌ها را با وحشیگری‌هائی که وجه مشترک تمامی بشریت است یا به‌ویژه با وحشیگری‌های روس‌ها مقایسه نمی‌کنم. من، با ستفاده از آزادی گفتار خویش، خیلی ساده دربارهٔ حقیقتِ امروز سخن می‌گویم، حقیقتی که جنگ پدید آورده است، و حقیقت «ناب» که برای همهٔ زمان‌ها اهمیتی جهانی دارد، و در واقع چیزی است «روشن‌تر از خورشید»، هرچند که اغلب ما را غمین و دل آزرده می‌کند.

هنگامی که ما انسانی را ـ فرقی نمی کند که آلمانی باشد یا روس ـ محکوم می‌کنیم حقیقت «ناب» را نباید فراموش کنیم. زیرا که این حقیقت گرانبهاترین دارائی ماست، و درخشان‌ترین شعلهٔ موجودیت دانستگی دار و آگاه ما؛ وجود چنین حقیقتی نشانگر اعتلائی‌ترین سطح خواست‌های اخلاقی است که انسان می‌تواند از خود داشته باشد.

{{ستاره}}

در جبههٔ جنگ، میان سربازان آلمانی و روس احساس برادری |---| شرف پدیدار شدن است؛ به‌پندار من این کار تنها به‌سبب خستگی جسمانی نیست بلکه ناشی از بیدار شدن حس بیزاری مردم از کشتار بی‌معنی است. من نمی‌خواهم دربارهٔ این حقیقت سخن بگویم که پرتو شعلهٔ انقلاب روسیه توانسته است امیدهای روشنی را در سینهٔ سرباز آلمانی برافروزد.

شاید نمونه‌های برادری در میان دشمنان از نظر کمّی ناچیز باشد؛ اما این به‌هیچ‌وجه از اهمیت اخلاقی و فرهنگی آن نمی‌کاهد. آری، آشکار است که جنگ لعنتی، که حرص و آزمندی طبقات حاکم آن را آغاز کرد، با نیروی عقل سلیم سربازان، یعنی دموکراسی، پایان خواهد گرفت.

اگر چنین شود، چیزی خواهد بود بدون سابقه، عظیم، و تقریباً معجزه‌آسا، و به‌انسان حق خواهد داد که به‌خود ببالد – زیرا که ارادهٔ او بر زشت‌ترین و خونخوارترین هیولاها، یعنی هیولای جنگ، پیروز خواهد شد.

ژنرال '''بروسیلوف'''{{نشان|۷}}، در حالی که به‌»زودباوری بیش از حد سرباز روسی» اشاره می‌کند، صداقت سرباز آلمانی را، که دست آشتی به‌سوی ما دراز کرده است، باور ندارد. ژنرال در دستورش چنین می‌گوید:

«'''تمامی مساعی دشمن برای ایجاد ارتباط شخصی با سپاهیان ما، همیشه باید با یک جواب روبه‌رو شود – سرنیزه و گلوله'''.»

و ظاهراً، این دستور اجرا می‌شود. دیروز سربازی که از جبهه برگشته بود به‌من می‌گفت که هنگامی که سپاهیان ما بین سنگره با آلمانی‌ها ملاقات می‌کنند تا دربارهٔ رویدادهای جاری صحبت کنند، توپخانهٔ روسیه به‌سوی آن‌ها تیراندازی می‌کند، توپخانهٔ آلمانی‌ها هم همین کار را می‌کند.

در یکی ازین اتفاقات هنگامی که آلمان‌ها به‌سیم‌های خاردار ما نزدیک شدند با گلوله‌های روسی روبه‌رو شدند، و چون خواستند به‌طرف خودشان فرار کنند، سپاهیان خودی آن‌ها را به مسلسل بستند. من کوشش می‌کنم خیلی آرام سخن بگویم. من می‌دانم که ژنرال‌ها نیز در خدمت «حقیقت» حرفه‌ئی خویش‌اند و حتی تا این اواخر این «حقیقت» آن‌ها تنها حقیقتی بود که آزادی گفتار داشت.

اما اکنون حقیقت دیگر نیز می‌تواند به‌همان آزادی سخن بگوید، حقیقت بری از جنایات، حقیقتی که زادهٔ آرمان‌های انسانی برای یگانگی است، و نمی‌توان آن را در خدمت کسب و کار پست و بی‌آبروی برانگیختن نفرت و خصومت، یعنی کسب و کار نابود کردن مردم، قرار داد.

تو، ای خواننده، خوب فکر کن که اگر حقیقتِ، جانوری دیوانه بر حقیقتِ سالم انسان چیره شود، چه به‌سرت خواهد آمد؟

==۴==
==اندیشه‌های نابهنگام==

ده‌ها میلیون نفر از سالم‌ترین و خوش بنیه‌ترین مردم را از کسب و کار مهم زندگی‌شان یعنی از رشد و گسترش نیروهای تولیدی روی زمین، جدا کرده و به‌میدان‌های جنگ فرستاده‌اند که یکدیگر را بکشند.

آن‌ها در دل زمین جائی کنده، در برف و باران، در کثافت، و در شرایطی بس دشوار در آن زندگی می‌کنند؛ بیماری آن‌ها را از پا درآورده و شپش به‌تن و جان‌شان افتاده است؛ همچون جانوران زندگی می‌کنند، و به‌انتظار هم می‌نشینند تا یکدیگر را بکشند.

آن‌ها در خشکی و در دریا می‌کشند، هر روز صدها و صدها نفر از بهترین و با فرهنگ‌ترین مردم سیارهٔ ما را نابود می‌کنند، مردمی را که پرارزش‌ترین چیز روی زمین را پدید آورده‌اند، یعنی فرهنگ اروپا را.

هزاران دهکده و ده‌ها شهر رو به‌ویرانی است، دسترنج چندین قرنِ نسل‌های بسیار هدر رفته است، جنگل‌ها سوخته و از بین رفته، جاده‌ها ویران پل‌ها منفجر شده، و گنجینه‌های روی زمین، که دسترنج مداوم و پرزحمت انسان است، خاک و خاکستر شده است. زمین‌های حاصلخیز کشاورزی از انفجار مین‌ها و خمپاره‌ها، و گلوله‌های توپ ویران شده، و در آن‌ها خندق کنده‌اند؛ خاک غیر قابل کشت لایه‌های زیرین بیرون ریخته، همه جای زمین زیر و رو و با اجساد رو به‌فساد مردگان آلوده شده است. به‌زنان تجاوز کرده و کودکان را کشته‌اند – هیچ رسوائی و ننگی نیست که جنگ تجویز نکرده باشد، هیچ جنایتی نیست که جنگ آن را موجه ندانسته باشد.

این سومین سالی است که ما در کابوسی خونین زندگی می‌کنیم و مورد رفتار وحشیانه قرار گرفته‌ایم و احساس‌های‌مان را از دست داده‌ایم؛ هنر، عطش خون، آدمکشی، و نابودی برمی‌انگیزد؛ و علم، که نظامیگری به‌حدود آن تجاوز کرده، فرمانبردارانه به‌خدمت کسب و کار انهدام توده‌های مردم درآمده است.

این جنگ انتحار اروپاست!

فقط فکر کنید چه مغزهای سالم و هوشمندی در طی این جنگ بر خاک کثیف پخش و پراکنده شده است، چه قلب‌های حساسی از تپش باز مانده است!

این نابودی بی‌معنای انسان به‌دست انسان واز بین رفتن ثمرهٔ دسترنج‌های عظیم انسان تنها محدود به‌خسارت مادی نیست – نه!

ده‌ها هزار سرباز ناقص و معلول مدت‌های دراز، حتی تا دم مرگ‌شان، دشمنان‌شان را فراموش نخواهند کرد. آن‌ها از راه سرگذشت‌هائی که از جنگ نقل می‌کنند، نفرت خویش را به‌فرزندانشان منتقل خواهند کرد – که سه سال با احساس وحشت هر روزی زیسته‌اند. در این سال‌ها بذر خصومت بر زمین پاشیده شده است، محصول این بذرافشانی بسیار خواهد بود!

و با وجود این برای مدتی چنین طولانی و با چنین فصاحتی با ما از برادری انسان‌ها، و وحدت منافع بشریت سخن گفته‌اند. پس گناه این فریب شیطانی، و ایجاد این بی‌نظمی خونبار به گردن کیست؟

بیائید تنها در میان دیگران به‌جست و جوی گناهکاران نگردیم، بیائید از حقیقت تلخ سخن بگوئیم: ما همه درین جنایت مقصریم، هر یک از ما و همهٔ ما.

لحظه‌ئی چنین پنداریم که در دنیا مردمی آگاه و معقول وجود دارند که صادقانه به استوار داشتن زندگی عادی علاقه‌مندند و به‌نیروهای خلاق‌شان اطمینان دارند؛ به‌طور مثال، چنین پنداریم که به‌سود توسعه و گسترش صنعت ماست که ما روس‌ها، برای پیوست '''دریای بالتیک''' به''' دریای سیاه'''، کانال '''ریگا - خِرسون''' را حفر کنیم- طرحی که حتی پتر کبیر نیز رؤیای ایجاد آن را در سر می‌پرورد. و ازین رو به‌جای آن که میلیون‌ها نفر را برای کشتار بفرستیم، بخشی از آن‌ها را برای همین کار بفرستیم، که این همه برای کشور و همهٔ مردم ما حیاتی است. من اطمینان دارم که کسانی که طی سه سال جنگ کشته شده‌اند می‌توانستند درین مدت هزاران کیلومتر از باتلاق‌های کشور ما را خشک کنند، '''استپ گرسنه''' و بیابان‌های دیگر را آبیاری کنند، رودخانه‌های '''ماورای اورال''' را به‌رودخانهٔ '''کاما''' وصل کنند، راهی از فراز کوهستان قفقاز بکشند، و فراتر ازین اقدامات مهم دیگری را برای بهتر ساختن وطن‌مان انجام دهند.
اما ما میلیون‌ها انسان و ذخیره‌های عظیم نیروی کار را در کشتار و ویرانی به‌کار می‌گیریم. مقادیر زیاد مواد منفجرهٔ بسیار گران تولید می‌کنیم؛ این مواد در حالی که جان صدها هزار تن را نابود می‌کند، در هوا ناپدید می‌شود. با وجود این، از گلوله‌های منفجر شده توپ و قطعات فلز به جای مانده است که روزی از آن‌ها میخ خواهیم ساخت؛ اما همهٔ این مواد منفجره‌ئی که می‌سازیم به‌معنای دقیق کلمه ثروت کشور را بر «باد می‌دهد.» مسأله بیلیون‌ها روبل نیست، بل میلیون‌ها جان انسانی است که هیولای آز و حماقت بیهوده و بی جهت نابودشان می‌کند.

من هنگامی که دربارهٔ این مسأله فکر می‌‌کنم، نومیدی کامل بر قلبم مستولی می‌شود و احساس می‌کنم که می‌خواهم دیوانه‌وار به‌روی مردم فریاد زنم:

:: ای نکبت زدگان، به‌خودتان رحم کنید!

==۵==
==دربارهٔ آدمکشی==

بال‌های روشن آزادی نوپای ما، آغشته به‌خون بی‌گناهان شده است. نمی دانم پریروز چه کسانی در خیابانِ '''نِوسکی'''{{نشان|۸}} به‌سوی مردم تیراندازی کردند، اما این آدم‌ها هر که باشند شریر و نادانند، کسانی‌اند که زهر رژیم پوسیده و پیشین مسموم‌شان کرده است.

اکنون که ما همه از حق شگرف بحث صادقانه و مخالفت صادقانه برخورداریم، یکدیگر را کشتن پست و جنایت آمیز است. کسانی که جز این فکر می‌کنند نمی‌توانند احساس کنند و به‌این واقعیت پی ببرند که مردمی آزادند. آدمکشی و خشونت دلایل رژیم استبدادی است؛ و دلایل پست و بی‌مقداری است که نیرو و قدرت ندارد. زیرا تجاوز بر ارادهٔ انسانی دیگر یا کشتن انسان، معنایش کشتار اندیشه، و اثبات نادرست یا خطا بودن اندیشه یا عقیده‌ئی اشتباه نیست و نمی‌تواند باشد.

سعادت بزرگ آزادی را نباید با جنایاتی ضد فرد انسانی به‌تباهی کشید؛ و‌الّا با دست خودمان به‌نابود کردن آزادی پرداخته‌ایم.

باید درک کنیم، و مجال این کار هم هست که درک کنیم که هولناک‌ترین دشمن آزادی و عدالت در ماست، و آن حماقت ما و بیرحی ما، و بی‌نظمی احساس‌های هرج و مرج طلب و سیاه ماست، بی‌نظمی‌ئی که پرورده ستمگری بیشرمانهٔ رژیم سلطنتی، و شقاوت ضدانسانی آن در روح ما است.

آیا به‌درک این واقعیت توانائیم؟

اگر نیستیم، اگر نمی‌توانیم از رسواترین شیوهِٔ اِعمال زور بر انسان دست برداریم، پس چگونه آزاری نداریم. خیلی ساده، آزادی کلمه‌ئی است که ما قدرت نداریم آن را با محتوای دستی به‌کار گیریم. راستی را که حماقت و سنگدلی دشمنانِ ذاتی ما هستند.

آیا می‌توانیم، آیا کوشش می‌کنیم که با آن‌ها بجنگیم؟

این پرسش به‌هیچ وجه جنبهٔ لفاظی و سخن پردازی ندارد، بلکه پرسشی است که می‌رساند که ما چه صادقانه و عمیق شرایط جدید حیات سیاسی، و ارزیابی جدید اهمیت انسان و نقش او را در جهان درک می‌کنیم.

اکنون هنگام آن است که ما در خویش حس بیزاری از آدمکشی را پرورش دهیم، و به‌آن احساسی متفاوت و پر نفرت داشته باشیم.

البته، من فراموش نمی‌کنم که شاید ما - بارها و بارها – مجبور شویم از آزادی و از حقوق خویش با اسلحه دفاع کنیم،‌به‌راستی که این ممکن است!

اما در ۲۱ آوریل، هفت تیرها در دست‌هائی که حالتی تهدیدآمیز داشتند چیزهائی مسخره را می‌مانستند،‌و درین نمایش حالتی بچگانه بود، که بدبختانه به‌جنایت انجامید.{{نشان|۹}}

آری، جنایتی بر ضد انسان آزاد.

آیا ممکن است که خاطرهٔ گذشتهٔ پست و پلید، خاطرهٔ کشته شدن صدها و هزاران نفر از ما در خیابان‌ها، در درون ما نیز راه و رسم حالت آرام و بی‌اعتنائی دژخیمان گذشته را در برابر مرگ خشونت‌آمیز انسان پدید آورده باشد؟

نمی‌توانم کلماتی پیدا کنم که چنان که باید تند و زننده باشد تا کسانی را که می‌کوشند با گلوله و سرنیزه، یا مشت کوبیدن به‌صورت چیزی را ثابت کنند، سرزنش کنم.

آیا این‌ها دلائلی نبود که ما بر ضد آن‌ها به‌اعتراض برخاستیم، آیا این‌ها وسیلهٔ درهم کوبیدن ارادهٔ ما نبود یعنی وسیله‌ئی که از طریق آن ما را در بردگی شرم‌آور نگه داشته بودند؟

و اکنون، که ما خود را از بردگی بیرونی آزاد ساخته‌ایم، هنوز از درون زیر یوغ احساس‌های بردگان زندگی می‌کنیم.

تکرار می‌کنم – سنگدل‌ترین دشمن ما گذشتهٔ ماست.

ای شهروندان! آیا امکان دارد که ما نتوانیم در درون خویش قدرت رهائی از گند و عفونت گذشته را پیدا کنیم، کثافت‌های آن را دور بریزیم، و تجاوزات و بی‌حرمیت‌های آن را فراموش کنیم؟ آنچه نیاز داریم، بلوغی بیش‌تر، و اندیشمندی و احتیاطی افزون‌تر نسبت به‌خویشتن است!

مبارزه پایان نیافته است. ما باید قدرت‌مان را حفظ کنیم، و نیروهای خود را روی هم گذاشته یگانه سازیم، نه این که تسلیم خصلت و گرایش زمان شویم و نیروهای خویش را از هم بگسلیم.

{{چپ‌چین}}
ترجمهٔ رامین شهروند
{{پایان چپ‌چین}}

==یادداشت‌ها==
#{{پاورقی|۱}}Maxim Gorky. نام اصلی او آلکسی ماکسیموویچ پِشکوف است. در سال ۱۸۶۸ چشم به‌این دنیا گشود و در سال ۱۹۳۶ درگذشت.
#{{پاورقی|۲}}از شعر «مرغ توفان» یا «پیک توفان» - سرودهٔ گورکی.
#{{پاورقی|۳}}Bolsheviks، کمونیست‌های افراطی روسیه.
#{{پاورقی|۴}}گمان می‌رود که این بیان اشاره‌ئی باشد به سخنی از '''گوته''' در کتاب '''فاوست''' (در آغاز کردار بود!) '''گورکی''' که ستایندهٔ عمل و اقدام بود، احتمالاً از این بیان خوشش آمده بود. و با تغییراتی آن را در نوشته‌های خود به کار برده است.
#{{پاورقی|۵}}Galicia، منطقه‌ئی در اروپای شرقی در شمال جِبال کاپارت.
#{{پاورقی|۶}}Black Hundreds، گروهی از مردم معمولی مسلح و چماق به‌دست که در سال ۱۹۰۵ دستگاه پلیس و سلطنت‌طلبان آن‌ها را به‌مقابلهٔ با انقلاب برانگیخته بودند.
#{{پاورقی|۷}}Brusilov، فرمانده ارتش‌های روسیه در جبههٔ جنوب غربی، در جنگ جهانی اول.
#{{پاورقی|۸}}Nevsky، یکی از خیابان‌های مسکو، که در روز مورد نظر به‌علت درگیری میان سربازان و کارگرانی که برضد '''حکومت موقت''' تظاهرات می‌کردند، یه نفر کشته و شش نفر زخمی شدند.
#{{پاورقی|۹}}اشارهٔ مجدد به رویداد خیابان '''نوسکی'''.

[[رده:کتاب جمعه ۲۲]]

اندیشه‌های نابهنگام

2011-05-30T11:41:15Z

Minoo:

[[Image:22-016.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۱۶|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۱۶]]
[[Image:22-017.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۱۷|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۱۷]]
[[Image:22-018.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۱۸|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۱۸]]
[[Image:22-019.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۱۹|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۱۹]]
[[Image:22-020.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۰|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۰]]
[[Image:22-021.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۱|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۱]]
[[Image:22-022.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۲|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۲]]
[[Image:22-023.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۳|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۳]]
[[Image:22-024.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۴|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۴]]
[[Image:22-025.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۵|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۵]]
[[Image:22-026.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۶|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۶]]
[[Image:22-027.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۷|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۷]]
[[Image:22-028.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۸|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۸]]
[[Image:22-029.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۹|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۲۹]]
[[Image:22-030.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۳۰|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۳۰]]
[[Image:22-031.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۳۱|کتاب جمعه سال اول شماره ۲۲ صفحه ۳۱]]

{{در حال ویرایش}}

'''ماکسیم گورکی'''{{نشان|۱}} در کشور ما نامی آشناتر از دیگر نویسندگان شوروی است. در سی و چند سال گذشته، بیش‌تر آثار او، از '''مادر'''، بزرگ‌ترین حماسهٔ او گرفته تا داستان‌های کوتاه و اشعار انقلابی زیبایش، بهفارسی درآمده و شرح حال‌هائی بسیار دربارهٔ او نوشته‌اند. اما پیوسته یک جنبهٔ زندگانی '''کورگی'''، که از پرشورترین دوره‌های مبارزات روشنفکری او بهشمار می‌آید، یعنی دورهٔ پرافتخار روزنامه‌نویسی او در بحبوحهٔ انقلاب بزرگ روسیه در پرده مانده است. '''اندیشه‌های نابهنگام''' ثمرهٔ یک سال و اندی فعالیت‌های روزنامه‌نگاری '''گورکی''' در سال‌های ۱۹۱۷ و ۱۹۱۸ است، سال‌هائی که از دید اجتماعی و روشنفکری، رویدادها و پدیده‌های آن، از پاره‌ئی جهات، همانندی‌هائی با دورهٔ ما درین سرزمین دارد...

سرگذشت زندگی گورکی، ساده و کوتاه چنین است: در خانوادهٔ محقر یک پیشه‌ور چشم بهدنیا گشود، و بهاعماقی ژرف‌تر فرو غلتید - اعماقی که بازتاب گزنده و روشن آن در آثارش دیده می‌شود. به‌سبب از دست دادن پدر و مادر، از هشت سالگی مجبور شد کار کند، کارهائی بسیار دشوار و توانفرسا. طعم یأس و حرمان و بیکاری را چشید.در ایام تلخی نوجوانی با گرسنگی و خفت و کتک آشنا شد. آن گاه به‌جهان ادب روی آورد و دست به‌نوشتن زد. و در زمانی بس کوتاه، با بال‌های ادبیاتی راستین، چونان شاهین اوج گرفت و شهرتی جهانی به‌دست آورد، و محبوب‌ترین نویسندهٔ طبقهٔ کارگر شد- زیرا که او وقایع نگار راستین زندگی کارگران بود.

او نام مستعار '''ماکسیم گورکی'''، یعنی «پند تلخ» را برای خود برگزید. چون از نخستین سال‌های زندگی در تلخی و نامرادی زیسته بود، وازین که می‌دید انسان‌ها به صورت‌های گوناگون مورد ستم و تجاوز قرار می‌گیرند سخت دل آزرده و تلخکام بود. ازین رو تلخی، شناسنامهٔ او شد. وی به‌خوانندگان آثارش می‌گفت: «من نویسنده‌ئی تلخم، و شرابی هم که برای نوشیدن شما آماده کرده‌ام تلخ مزه است، کلمات من گوش شما را خواهد آزرد.»

در تاروپود ملالت خیز سرگذشت‌های گورکی بیش‌تر این نکته نهفته بود که حقیقت، یعنی حقیقت «ناب»، چیست و واقعیت زندگی کدام است؟ او معتقد بود که زندگی می‌تواند شکوهمند باشد، و تنها از راه مبارزه است که می‌توان به‌رستگاری رسید. و نیز اعتقاد داشت که هنر باید فراتر از واقعیت برخیزد و انسان را اعتلا بخشد و به‌کمال رساند.

'''گورکی''' خیلی زود به‌اهمیت نقش نویسنده در جامعه پی برد، و تعهد و رسالتی را که نویسندهٔ روشنفکر در برابر مردم دارد مورد تأکید قرار داد. نویسنده‌ئی واقع گرا بود، ازین رو هرگز کمونیستی با انضباط نشد. «حقیقت» را والاترین ارزش یک جامعه می‌دانست. و بنیادی‌ترین علاقهٔ او این بود که ادبیات را از هرگونه محدودیتی رهائی بخشد و به‌آزادی رساند.

{{ستاره}}

مقالات دوران روزنامه‌نگاری '''گورکی'''، چنان که اشارت رفت، در کتابی به‌نام ٰ'''اندیشه‌های نابهنگام''' گردآوری شده است. این مقالات از ماه مه ۱۹۱۷ تا ماه ژوئیه ۱۹۱۸،‌به‌طور مرتب در روزنامهٔ '''نووایاژیزنٰ''' (Novaya Zhizn) (زندگی نو)، که به‌مدیریت ٰ'''گورکی''' منتشر می‌شد، به‌چاپ رسید. این سال‌ها بارورترین دوران فعالیت‌های '''گورکی''' به‌عنوان تفسیرگر امور عمومی کشوراست، سال‌هائی که روسیه دوران انقلاب را می‌گذراند. و گورکی چونان «مرغ توفان» آمدن این انقلاب را از سال‌ها قبل پیشگوئی کرده بود،‌و آرزومند و مشتاق به انتظارش بود: '''«... ٰ'''توفان! توفان به‌زودی فراخواهد رسید! '''... '''بگذارید توفان باهمهٔ خشم خود برخیزد!» '''

و سرانجام توفان برخاست و انقلاب آمد، اما گشتی انحرافی زد که «مرغ توفان» آن را پیش‌بینی نکرده بود. در ۷ نوامبر ۱۹۱۷ '''بلشویک‌ها{{نشان|۲}} با قیامی مسلحانه قدرت را به دست گرفتند. از دید '''گورکی''' این اقدام '''بلشویک‌ها''' مفهوم تجاوز به‌دموکراسی را در خود داشت. باور نداشت که روسیه – که ۸۵ درصد جمعیت آن را دهقانان فردگرا تشکیل می‌دادند – آمادگی سوسیالیسم داشته باشند.

روش‌های حکومت '''بلشویک‌ها''' واکنشی شدید و خشمی توفنده در '''گورکی''' برانگیخت، و او بارها با صدای رسای خویش فریاد برآورد و بر ضد اعدام‌ها، بازداشت‌ها، تهمت‌ها و افتراها، عوامفریبی‌ها، و نیز علیه زور و فشار و اختناق در آزادی گفتار، آزادی انتخابات، آزادی اجتماعات و تظاهرات اعتراض کر د. معتقد بود که با انفلاب در انقلاب دموکراسی نوپا درهم شکسته و تن و جان آن لگدمال شده است. و خواست‌ها و اقدامات بیرحمانهٔ انقلابی‌های جدید را «غرایز حیوانی توده‌‌‌های ناآگاه» می‌نامید. به‌پندار او در روسیه انقلاب اجتماعی روی نداده بود، آنچه اتفاق افتاده بود انفجار «هرج و مرج غیر انسانی» بود که با شعار و فریاد «از دزدها بدزدید!» پدید آمده بود.

'''گورکی''' برای رستگاری و نجات روسیه، امید خویش را به‌روشنفکران بسته بود و آن‌ها را عالی‌ترین پدیدهٔ تاریخ روسیه می‌دانست. اعتقادش به‌این بود که روشنفکران باید توده‌ها را با فرهنگی راستین، آشنا سازند و با استفاده از ابزارهای علم و هنر روش‌های زندگی وحشیانهٔ آن روزگاران را شریف و انسانی کنند. امّا سیاست روز مردم را با خشونت، بیداد، دروغ، و کینه‌توزی به‌فساد و تباهی می‌کشید. از این رو '''گورکی''' خواستار آن بود که همهٔ گروه‌های روشنفکران اختلافات سیاسی خود را کنار بگذارند و زیر لوای هدف مشترک روشن ساختن توده‌ها متحد شوند.

خود '''گورکی''' این تعهد و رسالت آموزشی و فرهنگی را تمام و کمال انجام داد. روزنامهٔ '''نووایاژیزن''' را با گروهی از سوسیال دموکرات‌ها، که نام «انترناسیونالیست» بر خود نهاده بودند آغاز کرد. دیدگاه اصلی روزنامه تقویت و پشتیبانی کارگران و دهقانان در حفظ و نگهداری دستاورد پیروزی‌های اجتماعی و سیاسی انقلاب فوریه، بود و '''شوراهای کارگران'''، '''سربازان'''، و''' نمایندگان دهقانان''' را نیروهای حرکت دهنده و بنیادین انقلاب می‌شمرد. ولی در عین حال تأکید بر این داشت که همهٔ نیروهای انقلابی و دموکراتیک باید جبههٔ واحدی تشکلیل دهند.

امّا به‌دست گرفتن قدرت از سوی '''بلشویک‌ها''' و اقدامات غیر دموکراتیک آن‌ها تمام این آرزوها را نقش برآب کرد. با وجود این '''گورکی''' واکنش‌های شدیدی از خود نشان داد و در روزنامه‌اش به انتقاد پرداخت: نتیجهٔ این کار مبارزات قلمی حادّی بود که مرتب بین روزنامهٔ '''پراودا'''، ارگان '''بلشویک‌ها''' و '''نووایاژیزن''' در می‌گرفت. امّا چون در نبرد کلمات روزنامهٔ '''گورکی''' شکست نخورد، مقامات دولتی دست به اقدامات علنی شدیدتری زدند و در ۲۱ فوریه ۱۹۱۸ آن را چند روزی توقیف کردند. و سرانجام در ۱۶ ژوئیه ۱۹۱۸، به‌دستور ٰ'''لنین'''، روزنامه '''گورکی'''‌برای همیشه توقیف و تعطیل شد...

رویدادهای داخلی و بین‌المللی به‌تدریج سبب شد که''' گورکی''' نظرات انتقادی خود را نسبت به رژیم انقلابی '''بلشویک‌ها''' و رهبران آن تغییر دهد. حتی در سال ۱۹۳۰ به‌این نکته اشاره کرد که اعتقادات پیشین او دربارهٔ نقش تاریخی روشنفکران مبالغه‌آمیز بوده است، با وجود این، '''گورکی''' هرگز نظر خود را نسبت به‌روش‌های حکومتی ٰ'''بلشویک‌ها''' در سال‌های آغازین انقلاب، که در «اندیشه‌های نابهنگام» آن‌ها را محکوم کرده بود، تغییر نداد.

اینک پنج مقالهٔ اول '''گورکی'''، که در شماره‌های ۱ تا ۵ '''نووایاژیزن''' چاپ شده بود.
{{چپ‌چین}}
ر-ش
{{پایان چپ‌چین}}

==۱==
==انقلاب و فرهنگ==

اگر ما، با نگاهی گذرا، بکوشیم که همهٔ فعالیت‌های گوناگون رژیم سلطنتی را در زمینهٔ «سیاست داخلی» دریابیم، معنای این فعالیت‌ها برای ما همچون کوششی همه جانبه از سوی دستگاه دیوانسالاری خواهد نمود که هدفش جلوگیری از رشد کمّی و کیفی مبانی اندیشهٔ ما بوده است.

حکومت کنندگان گذشته بی‌کفایت و بی‌استعداد بودند، امّا غریزهٔ صیانت نفس، خوب به آن‌ها فهمانده بود که خطرناک‌ترین دشمن شما مغز انسان است و در نتیجه، با تمام وسایلی که در دسترس داشتند می‌کوشیدند از رشد نیروهای فکری کشور جلوگیری کنند یا جهت آن‌ها را تغییر دهند. درین فعالیت جنایت بار، کلیسا که اسیر دستگاه دیوانسالاری بود به‌صورتی موفقیت‌آمیز به‌آن‌ها کمک کرد، و خود جامعه هم که از دید روانشناسی نامتعادل بود، در سال‌های آخر کاملاً تسلیم زور شده بود.

جنگ با وضوحی هراس‌انگیز نتایج این خفقان بلندمدت روح را آشکار کرد. روسیه، در برابر دشمنی آموزش دیده و خوب سازمان یافته، ناتون و بی سلاح ماند. مردمی که چنان لاف زنان ونفرت‌انگیز فریاد برآورده بودند که روسیه به‌پاخاسته است تا اروپا را با روح فرهنگ راستین از قید و بند تمدنی دروغین آزاد سازد – همین مردم، که شاید هم صادق و بناراین به‌همان اندازه نیز بدبخت بودند، پریشان و شتابان لبان پرفصاحت خویش را فروبستند. زیرا معلوم شد که «روح فرهنگ راستین» گند و کثافت یک دنیا جهل، خودخواهی نفرت بار، و تنبلی و لاابالیگری بوده است.

در کشوری که ثروت طبیعی و استعداد بسیار در آن هست، به‌سبب وفقر و بینوائی معنوی کشور در تمام زمینه‌های فرهنگ هرج و مرج کامل پدیدار شده است. صنعت و تکنولوٰژی در مرحلهٔ جنینی است بدون آن که ارتباطی استوار با علم داشته باشد؛ علم نیز در تاریک واستتار، وزیر مراقبت خصومت‌آمیز کارمندان دولت قرار گرفته است؛ و هنر،‌که ممیزی و سانسور آن را محدود و بدشکل کرده، از جامعه بریده است و با از دست دادن محتوای شریف، هیجان‌انگیز و زندگی بخش خویش غرق در جست و جوی شکل‌های تازه‌تری شده است.

در همه جا، در درون و بیرون انسان، ویرانگی، بی‌ثباتی، بی‌نظمی، و نشانه‌های نوعی آشوب ناشی از هرج و مرج دیده می‌شود. میراثی که رژیم سلطنتی برای انقلاب بازگذاشته است وحشتناک است.

و قطع نظر از این که انسان با چه شور و حرارتی بخواهد با حسن نیت سخنی تسلی‌آمیز بر زبان آورد، حقیقت این است که واقعیت تلخ هیچ تسلائی را مجاز نمی‌شمارد، و انسان باید با صداقت تمام بپذیرد که رژیم سلطنتی، در کوشش و مجاهدت خویش برای سر بریدن معنوی روسیه، تقریباً توفیق کامل داشته است.

درست است که انقلاب رژیم سلطنتی را برانداخته است! اما شاید معنای این کار آن باشد که انقلاب خیلی ساده بیماری پوستی را به درون سازواره رانده است. ما به‌هیچ وجهه نباید چنین بپنداریم که انقلاب از لحاظ معنوی روسیه را درمان کرده یا غنی ساخته است. بنابر ضرب‌المثلی خردمندانه و کهن: «بیماری مَن‌مَن وارد بدن می‌شود و ذره ذره بیرون می‌رود»؛ فرایند غنی ساختن مبانی فکری یک کشور نیز بی‌اندازه آهسته و کند صورت می‌گیرد. با وجود این، ما به‌آن نیاز داریم؛ و انقلاب، که نیروهای رهبری نمایندهٔ آنند، باید بی‌درنگ، و بی‌تأخیر مسؤلیت ایجاد چنان شرایط، سازمان‌ها، و نهادهائی را بر عهده گیرد که ضرورتاً و به طور مداوم، به رشد و گسترش نیروهای فکری کشور بپردازند.

نیروی فکری از نظر کیفی نخستین و مهم‌ترین نیروی مولد و بارور است، و رشد سریع آن باید مورد علاقهٔ شدید همهٔ طبقات باشد.

ما باید کار رشد و گسترش همهٔ جنبه‌های فرهنگ را با هم بر عهده بگیریم؛ انقلاب موانعی را که بر سر راه خلاقیت آزاد وجود داشت نابود کرده است، و اکنون بر ماست که موهبت، استعداد، و نبوغ خویش را، به‌خودمان و به‌تمام جهان نشان دهیم. رستگاری ما در کار است، اما بیائید ازین کار حظی نیز ببریم.

«جهان را نه گفتار، که کردار آفرید{{نشان|۴}}؛ این حقیقتی است انکارناپذیر، و چه عالی نیز بیان شده است.

==۲==

==اندیشه‌های نابهنگام==‌

ساختار جدید زندگی سیاسی خواستار ساختار جدید روح است.
البته، انسان را در دو ماه نمی‌توان اصلاح کرد؛ امّا، هرچه زودتر بتوانیم این زحمت را بر خود هموار کنیم که خویشتن را از پلیدی‌ها و کثافت گذشته پاک سازیم، سلامت روح ما پرتوان‌تر و کار آفرینش شکل‌های جدید موجودیت اجتماعی بارورتر خواهد بود.

ما در آشوب هیجانات سیاسی زندگی می‌کنیم، یعنی در بی‌نظمی مبارزه‌ئی برای کسب قدرت؛ این مبارزه، همراه با احساس‌های خوب‌مان، پاره‌ئی غرایز بس تاریک را نیز برمی‌انگیزد. این امری است طبیعی، با وجود این با رشد مصنوعی یک سویهٔ‌اش، ما را به نوعی کژاندیشی تهدید می‌کند. سیاست بستری است که در آن نیش زهرآلود خصومت، سوءظن‌های زیانبار، دروغ‌های بیشرمانه، تهمت و افترا، جاه‌طلبی‌های بیمارگونه، و بی‌حرمتی به‌فرد به‌سرعت رشد می‌کند. هر چیز زشت و بدی را که در انسان می‌توان سراغ کرد نام ببرید، و دقیقاً در بستر مبارزهٔ سیاسی است که این چیزهای زشت و بد با نیرو و توانی تازه و به‌فراوانی رشد می‌کند.

برای آن که این نوع از عواطف، انسان را دچار خفقان نکند، نباید آن نوع از عواطف را نادیده انگاشت.

دشمنی مردم با یکدیگر پدیده‌ئی طبیعی نیست؛ لطیف‌ترین عواطف و مهم‌ترین اندیشه‌های ما دقیقاً در جهت از میان برداشتن خصومت اجتماعی در دنیا هدایت می‌شود. من لطیف‌ترین عواطف و اندیشه‌های انسانی را «ایده‌آلیسم اجتماعی» نام می‌گذارم – و قدرت این پدیده است که ما را قادر می‌کند که بر پلیدی‌های زندگی فائق آئیم و سرسختانه و خستگی ناپذیر در راه عدل و داد، زیبائی زندگی، و آزادی بکوشیم. درین رهگذار ما قهرمانانی هم داشته‌ایم، شهیدانی به‌خاطر آزادی،‌که والاترین انسان‌های روی زمین بوده‌اند؛ و تمام چیزهائی که در وجود ما عالی و شگرف است با چنین کوششی پرورده شده‌اند. قدرت هنر، صفات پسندیدهٔ روح ما را به‌موفقانه‌ترین و مؤثرترین وجهی بیدار می‌کند. درست همچنان که علم نیروی اندیشه‌ٔ دنیاست هنر نیز روح آن است. سیاست و دین مردم را به گروه‌های جدا از هم تقسیم می‌کند؛ و هنر، در حالی که روشن می‌کند چه چیزهائی در انسان وجه مشترک تمامی بشریت است، ما را به یکدیگر پیوند می‌زند.

هیچ چیزی نمی تواند به‌لطافت و سرعت تأثیر هنر و علم روح انسان را پاک و منزه سازد.

{{ستاره}}

کاملاً موجه است که طبقهٔ کارگر حق دارد با طبقات دیگر خصومت ورزد. اما در عین حال دقیقاً این طبقهٔ کارگر است که فکر مهم و سودمند فرهنگ نو یعنی فکر برادری جهانی را وارد زندگی ما می‌کند.

بنابراین، دقیقاً طبقهٔ کاگر است که باید پیش دیگران روش‌های دیرین رفتار با انسان‌ها را نامناسب شمارد و دور افکند؛ دقیقاً‌طبقهٔ کارگر است که باید برای عمق و وسعت دادن به روح انسانی، که جایگاه احساس‌های هستی و موجودیت است، بیش‌ترین پافشاری و کوشش را بکند. برای کارگر موهبت‌های هنر و علم باید بالاترین ارزش‌ها را داشته باشد؛ علم و هنر برای او وسیلهٔ سرگرمی بیهوده نیست، بلکه وسیله‌ئی است برای پی‌بردن به رازهای زندگی.

به‌نظر من شگفت‌آور است که می‌بینم طبقهٔ کارگر، و ارگان متفکر و اقدام کنندهٔ آن یعنی «'''شورای نمایندگان کارگران و سربازان'''»، در باب به‌جبههٔ جنگ، به‌قتلگاه فرستادن سربازانی که موسیقیدان، هنرمند، بازیگر نمایش‌اند، و نیز کسان دیگری که برای پرورش روح طبقهٔ کارگر ضروری و حیاتی‌اند روشی چنین بی‌اعتنا در پیش می‌گیرد. روشن است که کشور با به‌قتلگاه فرستادن استعدادهای درخشان خویش قلب خود را تهی می‌کند، و مردم بهترین اجزای وجود خویش را از دست می‌دهند. چرا چنین می‌کند؟

شاید برای آن که یک روس با استعداد، یک هنرمند با استعداد آلمانی را بکشد.

درست فکر کنید، چه کار پوچ و بیهوده‌ئی است این، و چه استهزای وحشتناکی است نسبت به‌مردم! و نیز فکر کنید که مردم چه نیروی فراوانی را در راه ایجاد و پرورش انسانی با استعداد به‌کار می‌برند تا به‌بیان احساس‌ها و اندیشه‌های روح آنان بپردازند.

آیا درست است که این قتلگاه لعنتی حتی هنرمندان ما را نیز، که این همه نزد ما گرامی‌اند، مبدل به‌آدمکشان و اجساد بیجان کند؟

==۳==

==اندیشه‌های نابهنگام==

ما برای به‌دست آوردن آزادی گفتار کوشیدیم تا بتوانیم حقیقت را بگوئیم و بنویسیم.

اما گفتن حقیقت دشوارترینِ هنرهاست، زیرا که حقیقت به‌شکل «ناب» آن، که ارتباطی به‌منافع افراد، گروه‌ها، طبقات، یا ملت‌ها نداشته باشد، تقریباً به‌هیچ‌وجه به‌درد آدم بی‌فرهنگ نمی‌خورد و برای او پذیرفتنی نیست. چنین است خصوصیت لعنتی حقیقت «ناب»، امّا در عین حال چنین حقیقتی برای ما بهترین و اساسی‌ترین حقیقت است.

بیائید این وظیفه را بر عهده بگیریم که حقیقت را دربارهٔ وحشیگری‌های آلمانی‌ها بگوئیم.امیدوارم که بتوانیم خیلی دقیق حقایق مربوط به‌رفتار وحشیانهٔ سربازان آلمانی را با سربازان روسی، فرانسوی، و انگلیسی، و همچنین با مردم صلح‌جوی بلژیک، صربستان، رومانی، و لهستان روشن سازیم. من حق دارم امیدوار باشم که این‌ها حقایقی انگارناپذیرند، و به‌همان اندازه مسلم و قطعی‌اند که حقایق مربوط به‌وحشیگری‌های روس‌ها در '''سمورگون'''، و شهرهای '''گالیسیاه'''، و غیره. انکار نمی کنم که روش‌های نفرت‌بار انهدام و نابودی مردم را، که آلمانی‌ها به‌کار می‌‌برند، نخستین بار است که در کسب و کار آدمکشی مجاز شناخته‌اند. نمی‌توانم انکار کنم که نحوهٔ رفتار آن‌ها با زندانیان جنگی روس زشت و نفرت‌انگیز است، زیرا که می‌دانم رفتار رژیم سابق روسه نیز با زندانیان جنگی آلمانی زشت و نفرت‌انگیز بوده است.

این حقیقت است؛ این حقیقت را جنگ پدید آورده است. در جنگ باید تا آنجا که ممکن است بیش‌تر کشت ـ چنین است منطق ضدانسانی جنگ. درنده‌خوئی در جنگ اجتناب‌ناپذیر است؛ هیچ دیده‌اید که بچه‌ها چه بیرحمانه در خیابان جنگ می‌کنند؟

حقیقت «ناب»، کلاً، به‌ما می‌گوید که درنده‌خوئی از ویژگی‌های انسان است، خصوصیتی که حتی در زمان صلح نیز – هرگاه چنین چیزی در روی زمین وجود داشته باشد ـ برای او بیگانه نیست. به‌یاد بیاوریم چه گونه، در '''کیِف'''، در '''کی شینِف'''، و در شهرهای دیگر، مردم مهربان روس بر کلهٔ یهودیان میخ کوبیدند؛ چه گونه، در سال ۱۹۰۶، کارگران '''ایوانووُ''' - '''وُزنِه سِنتسک''' رفقای خود را به‌دیگ‌های بزرگ آب جوش انداختند؛ چه گونه زندانبانان سنگدل و بیرحم زندانیان را شکنجه می‌کردند؛ چه گونه '''سیاه صدانء''' زن‌های جوان انقلابی را تکه پاره کردند، و دیرک به‌اعضای تناسلی‌شان کردند؛ برای لحظه‌ئی به‌یاد بیاوریم تمام کارهای خونبار و بیشرمانه‌ئی را که در سال‌های ۱۹۰۶ تا ۱۹۰۸ انجام گرفت.

من وحشیگری‌های آلمانی‌ها را با وحشیگری‌هائی که وجه مشترک تمامی بشریت است یا به‌ویژه با وحشیگری‌های روس‌ها مقایسه نمی‌کنم. من، با ستفاده از آزادی گفتار خویش، خیلی ساده دربارهٔ حقیقتِ امروز سخن می‌گویم، حقیقتی که جنگ پدید آورده است، و حقیقت «ناب» که برای همهٔ زمان‌ها اهمیتی جهانی دارد، و در واقع چیزی است «روشن‌تر از خورشید»، هرچند که اغلب ما را غمین و دل آزرده می‌کند.

هنگامی که ما انسانی را ـ فرقی نمی کند که آلمانی باشد یا روس ـ محکوم می‌کنیم حقیقت «ناب» را نباید فراموش کنیم. زیرا که این حقیقت گرانبهاترین دارائی ماست، و درخشان‌ترین شعلهٔ موجودیت دانستگی دار و آگاه ما؛ وجود چنین حقیقتی نشانگر اعتلائی‌ترین سطح خواست‌های اخلاقی است که انسان می‌تواند از خود داشته باشد.

{{ستاره}}

در جبههٔ جنگ، میان سربازان آلمانی و روس احساس برادری |---| شرف پدیدار شدن است؛ به‌پندار من این کار تنها به‌سبب خستگی جسمانی نیست بلکه ناشی از بیدار شدن حس بیزاری مردم از کشتار بی‌معنی است. من نمی‌خواهم دربارهٔ این حقیقت سخن بگویم که پرتو شعلهٔ انقلاب روسیه توانسته است امیدهای روشنی را در سینهٔ سرباز آلمانی برافروزد.

شاید نمونه‌های برادری در میان دشمنان از نظر کمّی ناچیز باشد؛ اما این به‌هیچ‌وجه از اهمیت اخلاقی و فرهنگی آن نمی‌کاهد. آری، آشکار است که جنگ لعنتی، که حرص و آزمندی طبقات حاکم آن را آغاز کرد، با نیروی عقل سلیم سربازان، یعنی دموکراسی، پایان خواهد گرفت.

اگر چنین شود، چیزی خواهد بود بدون سابقه، عظیم، و تقریباً معجزه‌آسا، و به‌انسان حق خواهد داد که به‌خود ببالد – زیرا که ارادهٔ او بر زشت‌ترین و خونخوارترین هیولاها، یعنی هیولای جنگ، پیروز خواهد شد.

ژنرال '''بروسیلوف'''{{نشان|۷}}، در حالی که به‌»زودباوری بیش از حد سرباز روسی» اشاره می‌کند، صداقت سرباز آلمانی را، که دست آشتی به‌سوی ما دراز کرده است، باور ندارد. ژنرال در دستورش چنین می‌گوید:

«'''تمامی مساعی دشمن برای ایجاد ارتباط شخصی با سپاهیان ما، همیشه باید با یک جواب روبه‌رو شود – سرنیزه و گلوله'''.»

و ظاهراً، این دستور اجرا می‌شود. دیروز سربازی که از جبهه برگشته بود به‌من می‌گفت که هنگامی که سپاهیان ما بین سنگره با آلمانی‌ها ملاقات می‌کنند تا دربارهٔ رویدادهای جاری صحبت کنند، توپخانهٔ روسیه به‌سوی آن‌ها تیراندازی می‌کند، توپخانهٔ آلمانی‌ها هم همین کار را می‌کند.

در یکی ازین اتفاقات هنگامی که آلمان‌ها به‌سیم‌های خاردار ما نزدیک شدند با گلوله‌های روسی روبه‌رو شدند، و چون خواستند به‌طرف خودشان فرار کنند، سپاهیان خودی آن‌ها را به مسلسل بستند. من کوشش می‌کنم خیلی آرام سخن بگویم. من می‌دانم که ژنرال‌ها نیز در خدمت «حقیقت» حرفه‌ئی خویش‌اند و حتی تا این اواخر این «حقیقت» آن‌ها تنها حقیقتی بود که آزادی گفتار داشت.

اما اکنون حقیقت دیگر نیز می‌تواند به‌همان آزادی سخن بگوید، حقیقت بری از جنایات، حقیقتی که زادهٔ آرمان‌های انسانی برای یگانگی است، و نمی‌توان آن را در خدمت کسب و کار پست و بی‌آبروی برانگیختن نفرت و خصومت، یعنی کسب و کار نابود کردن مردم، قرار داد.

تو، ای خواننده، خوب فکر کن که اگر حقیقتِ، جانوری دیوانه بر حقیقتِ سالم انسان چیره شود، چه به‌سرت خواهد آمد؟

==۴==
==اندیشه‌های نابهنگام==

ده‌ها میلیون نفر از سالم‌ترین و خوش بنیه‌ترین مردم را از کسب و کار مهم زندگی‌شان یعنی از رشد و گسترش نیروهای تولیدی روی زمین، جدا کرده و به‌میدان‌های جنگ فرستاده‌اند که یکدیگر را بکشند.

آن‌ها در دل زمین جائی کنده، در برف و باران، در کثافت، و در شرایطی بس دشوار در آن زندگی می‌کنند؛ بیماری آن‌ها را از پا درآورده و شپش به‌تن و جان‌شان افتاده است؛ همچون جانوران زندگی می‌کنند، و به‌انتظار هم می‌نشینند تا یکدیگر را بکشند.

آن‌ها در خشکی و در دریا می‌کشند، هر روز صدها و صدها نفر از بهترین و با فرهنگ‌ترین مردم سیارهٔ ما را نابود می‌کنند، مردمی را که پرارزش‌ترین چیز روی زمین را پدید آورده‌اند، یعنی فرهنگ اروپا را.

هزاران دهکده و ده‌ها شهر رو به‌ویرانی است، دسترنج چندین قرنِ نسل‌های بسیار هدر رفته است، جنگل‌ها سوخته و از بین رفته، جاده‌ها ویران پل‌ها منفجر شده، و گنجینه‌های روی زمین، که دسترنج مداوم و پرزحمت انسان است، خاک و خاکستر شده است. زمین‌های حاصلخیز کشاورزی از انفجار مین‌ها و خمپاره‌ها، و گلوله‌های توپ ویران شده، و در آن‌ها خندق کنده‌اند؛ خاک غیر قابل کشت لایه‌های زیرین بیرون ریخته، همه جای زمین زیر و رو و با اجساد رو به‌فساد مردگان آلوده شده است. به‌زنان تجاوز کرده و کودکان را کشته‌اند – هیچ رسوائی و ننگی نیست که جنگ تجویز نکرده باشد، هیچ جنایتی نیست که جنگ آن را موجه ندانسته باشد.

این سومین سالی است که ما در کابوسی خونین زندگی می‌کنیم و مورد رفتار وحشیانه قرار گرفته‌ایم و احساس‌های‌مان را از دست داده‌ایم؛ هنر، عطش خون، آدمکشی، و نابودی برمی‌انگیزد؛ و علم، که نظامیگری به‌حدود آن تجاوز کرده، فرمانبردارانه به‌خدمت کسب و کار انهدام توده‌های مردم درآمده است.

این جنگ انتحار اروپاست!

فقط فکر کنید چه مغزهای سالم و هوشمندی در طی این جنگ بر خاک کثیف پخش و پراکنده شده است، چه قلب‌های حساسی از تپش باز مانده است!

این نابودی بی‌معنای انسان به‌دست انسان واز بین رفتن ثمرهٔ دسترنج‌های عظیم انسان تنها محدود به‌خسارت مادی نیست – نه!

ده‌ها هزار سرباز ناقص و معلول مدت‌های دراز، حتی تا دم مرگ‌شان، دشمنان‌شان را فراموش نخواهند کرد. آن‌ها از راه سرگذشت‌هائی که از جنگ نقل می‌کنند، نفرت خویش را به‌فرزندانشان منتقل خواهند کرد – که سه سال با احساس وحشت هر روزی زیسته‌اند. در این سال‌ها بذر خصومت بر زمین پاشیده شده است، محصول این بذرافشانی بسیار خواهد بود!

و با وجود این برای مدتی چنین طولانی و با چنین فصاحتی با ما از برادری انسان‌ها، و وحدت منافع بشریت سخن گفته‌اند. پس گناه این فریب شیطانی، و ایجاد این بی‌نظمی خونبار به گردن کیست؟

بیائید تنها در میان دیگران به‌جست و جوی گناهکاران نگردیم، بیائید از حقیقت تلخ سخن بگوئیم: ما همه درین جنایت مقصریم، هر یک از ما و همهٔ ما.

لحظه‌ئی چنین پنداریم که در دنیا مردمی آگاه و معقول وجود دارند که صادقانه به استوار داشتن زندگی عادی علاقه‌مندند و به‌نیروهای خلاق‌شان اطمینان دارند؛ به‌طور مثال، چنین پنداریم که به‌سود توسعه و گسترش صنعت ماست که ما روس‌ها، برای پیوست '''دریای بالتیک''' به''' دریای سیاه'''، کانال '''ریگا - خِرسون''' را حفر کنیم- طرحی که حتی پتر کبیر نیز رؤیای ایجاد آن را در سر می‌پرورد. و ازین رو به‌جای آن که میلیون‌ها نفر را برای کشتار بفرستیم، بخشی از آن‌ها را برای همین کار بفرستیم، که این همه برای کشور و همهٔ مردم ما حیاتی است. من اطمینان دارم که کسانی که طی سه سال جنگ کشته شده‌اند می‌توانستند درین مدت هزاران کیلومتر از باتلاق‌های کشور ما را خشک کنند، '''استپ گرسنه''' و بیابان‌های دیگر را آبیاری کنند، رودخانه‌های '''ماورای اورال''' را به‌رودخانهٔ '''کاما''' وصل کنند، راهی از فراز کوهستان قفقاز بکشند، و فراتر ازین اقدامات مهم دیگری را برای بهتر ساختن وطن‌مان انجام دهند.
اما ما میلیون‌ها انسان و ذخیره‌های عظیم نیروی کار را در کشتار و ویرانی به‌کار می‌گیریم. مقادیر زیاد مواد منفجرهٔ بسیار گران تولید می‌کنیم؛ این مواد در حالی که جان صدها هزار تن را نابود می‌کند، در هوا ناپدید می‌شود. با وجود این، از گلوله‌های منفجر شده توپ و قطعات فلز به جای مانده است که روزی از آن‌ها میخ خواهیم ساخت؛ اما همهٔ این مواد منفجره‌ئی که می‌سازیم به‌معنای دقیق کلمه ثروت کشور را بر «باد می‌دهد.» مسأله بیلیون‌ها روبل نیست، بل میلیون‌ها جان انسانی است که هیولای آز و حماقت بیهوده و بی جهت نابودشان می‌کند.

من هنگامی که دربارهٔ این مسأله فکر می‌‌کنم، نومیدی کامل بر قلبم مستولی می‌شود و احساس می‌کنم که می‌خواهم دیوانه‌وار به‌روی مردم فریاد زنم:

:: ای نکبت زدگان، به‌خودتان رحم کنید!

==۵==
==دربارهٔ آدمکشی==

بال‌های روشن آزادی نوپای ما، آغشته به‌خون بی‌گناهان شده است. نمی دانم پریروز چه کسانی در خیابانِ '''نِوسکی'''{{نشان|۸}} به‌سوی مردم تیراندازی کردند، اما این آدم‌ها هر که باشند شریر و نادانند، کسانی‌اند که زهر رژیم پوسیده و پیشین مسموم‌شان کرده است.

اکنون که ما همه از حق شگرف بحث صادقانه و مخالفت صادقانه برخورداریم، یکدیگر را کشتن پست و جنایت آمیز است. کسانی که جز این فکر می‌کنند نمی‌توانند احساس کنند و به‌این واقعیت پی ببرند که مردمی آزادند. آدمکشی و خشونت دلایل رژیم استبدادی است؛ و دلایل پست و بی‌مقداری است که نیرو و قدرت ندارد. زیرا تجاوز بر ارادهٔ انسانی دیگر یا کشتن انسان، معنایش کشتار اندیشه، و اثبات نادرست یا خطا بودن اندیشه یا عقیده‌ئی اشتباه نیست و نمی‌تواند باشد.

سعادت بزرگ آزادی را نباید با جنایاتی ضد فرد انسانی به‌تباهی کشید؛ و‌الّا با دست خودمان به‌نابود کردن آزادی پرداخته‌ایم.

باید درک کنیم، و مجال این کار هم هست که درک کنیم که هولناک‌ترین دشمن آزادی و عدالت در ماست، و آن حماقت ما و بیرحی ما، و بی‌نظمی احساس‌های هرج و مرج طلب و سیاه ماست، بی‌نظمی‌ئی که پرورده ستمگری بیشرمانهٔ رژیم سلطنتی، و شقاوت ضدانسانی آن در روح ما است.

آیا به‌درک این واقعیت توانائیم؟

اگر نیستیم، اگر نمی‌توانیم از رسواترین شیوهِٔ اِعمال زور بر انسان دست برداریم، پس چگونه آزاری نداریم. خیلی ساده، آزادی کلمه‌ئی است که ما قدرت نداریم آن را با محتوای دستی به‌کار گیریم. راستی را که حماقت و سنگدلی دشمنانِ ذاتی ما هستند.

آیا می‌توانیم، آیا کوشش می‌کنیم که با آن‌ها بجنگیم؟

این پرسش به‌هیچ وجه جنبهٔ لفاظی و سخن پردازی ندارد، بلکه پرسشی است که می‌رساند که ما چه صادقانه و عمیق شرایط جدید حیات سیاسی، و ارزیابی جدید اهمیت انسان و نقش او را در جهان درک می‌کنیم.

اکنون هنگام آن است که ما در خویش حس بیزاری از آدمکشی را پرورش دهیم، و به‌آن احساسی متفاوت و پر نفرت داشته باشیم.

البته، من فراموش نمی‌کنم که شاید ما - بارها و بارها – مجبور شویم از آزادی و از حقوق خویش با اسلحه دفاع کنیم،‌به‌راستی که این ممکن است!

اما در ۲۱ آوریل، هفت تیرها در دست‌هائی که حالتی تهدیدآمیز داشتند چیزهائی مسخره را می‌مانستند،‌و درین نمایش حالتی بچگانه بود، که بدبختانه به‌جنایت انجامید.{{نشان|۹}}

آری، جنایتی بر ضد انسان آزاد.

آیا ممکن است که خاطرهٔ گذشتهٔ پست و پلید، خاطرهٔ کشته شدن صدها و هزاران نفر از ما در خیابان‌ها، در درون ما نیز راه و رسم حالت آرام و بی‌اعتنائی دژخیمان گذشته را در برابر مرگ خشونت‌آمیز انسان پدید آورده باشد؟

نمی‌توانم کلماتی پیدا کنم که چنان که باید تند و زننده باشد تا کسانی را که می‌کوشند با گلوله و سرنیزه، یا مشت کوبیدن به‌صورت چیزی را ثابت کنند، سرزنش کنم.

آیا این‌ها دلائلی نبود که ما بر ضد آن‌ها به‌اعتراض برخاستیم، آیا این‌ها وسیلهٔ درهم کوبیدن ارادهٔ ما نبود یعنی وسیله‌ئی که از طریق آن ما را در بردگی شرم‌آور نگه داشته بودند؟

و اکنون، که ما خود را از بردگی بیرونی آزاد ساخته‌ایم، هنوز از درون زیر یوغ احساس‌های بردگان زندگی می‌کنیم.

تکرار می‌کنم – سنگدل‌ترین دشمن ما گذشتهٔ ماست.

ای شهروندان! آیا امکان دارد که ما نتوانیم در درون خویش قدرت رهائی از گند و عفونت گذشته را پیدا کنیم، کثافت‌های آن را دور بریزیم، و تجاوزات و بی‌حرمیت‌های آن را فراموش کنیم؟ آنچه نیاز داریم، بلوغی بیش‌تر، و اندیشمندی و احتیاطی افزون‌تر نسبت به‌خویشتن است!

مبارزه پایان نیافته است. ما باید قدرت‌مان را حفظ کنیم، و نیروهای خود را روی هم گذاشته یگانه سازیم، نه این که تسلیم خصلت و گرایش زمان شویم و نیروهای خویش را از هم بگسلیم.

{{چپ‌چین}}
ترجمهٔ رامین شهروند
{{پایان چپ‌چین}}

==یادداشت‌ها==
‍{{پاورقی|۱}}Maxim Gorky. نام اصلی او آلکسی ماکسیموویچ پِشکوف است. در سال ۱۸۶۸ چشم به‌این دنیا گشود و در سال ۱۹۳۶ درگذشت.
{{پاورقی|۲}}از شعر «مرغ توفان» یا «پیک توفان» - سرودهٔ گورکی.
{{پاورقی|۳}}Bolsheviks، کمونیست‌های افراطی روسیه.
{{پاورقی|۴}}گمان می‌رود که این بیان اشاره‌ئی باشد به سخنی از '''گوته''' در کتاب '''فاوست''' (در آغاز کردار بود!) '''گورکی''' که ستایندهٔ عمل و اقدام بود، احتمالاً از این بیان خوشش آمده بود. و با تغییراتی آن را در نوشته‌های خود به کار برده است.
{{پاورقی|۵}}Galicia، منطقه‌ئی در اروپای شرقی در شمال جِبال کاپارت.
{{پاورقی|۶}}Black Hundreds، گروهی از مردم معمولی مسلح و چماق به‌دست که در سال ۱۹۰۵ دستگاه پلیس و سلطنت‌طلبان آن‌ها را به‌مقابلهٔ با انقلاب برانگیخته بودند.
{{پاورقی|۷}}Brusilov، فرمانده ارتش‌های روسیه در جبههٔ جنوب غربی، در جنگ جهانی اول.
{{پاورقی۸}}Nevsky، یکی از خیابان‌های مسکو، که در روز مورد نظر به‌علت درگیری میان سربازان و کارگرانی که برضد '''حکومت موقت''' تظاهرات می‌کردند، یه نفر کشته و شش نفر زخمی شدند.
{{پاورقی|۹}}اشارهٔ مجدد به رویداد خیابان '''نوسکی'''.

[[رده:کتاب جمعه ۲۲]]

2011-05-25T22:55:26Z

Minoo:

تاریخ، چون ارتباط پویای با گذشته

2011-05-25T22:39:39Z

Minoo:

[[Image:3-089.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۸۹|کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۸۹]]
[[Image:3-090.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۰|کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۰]]
[[Image:3-091.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۱|کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۱]]
[[Image:3-092.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۲|کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۲]]
[[Image:3-093.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۳|کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۳]]
[[Image:3-094.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۴|کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۴]]
[[Image:3-095.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۵|کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۵]]
[[Image:3-096.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۶|کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۶]]

{{بازنگری}}

این گفتار، ترجمۀ فارسی فصل اول کتاب………........................Du.passe faisons Table rasel
(از گذشته لوح پاکی بسازیم؟) '''ژان شنو''' Jean cheseneaux - مورخ نامدار معاصر فرانسوی است. ترجمۀ انگلیسی آن به دو نام '''گذشته ها و آینده ها''' یا '''تاریخ برای چیست؟''' توسط schofield Coryell انجام شده و ترجمۀ فارسی از روی متن انگلیسی باتوجه به متن فرانسه صورت گرفته است. امیدواریم که به ترتیب ترجمۀ فصول دیگر این کتاب را نیز در شماره های آینده "کتاب جمعه" چاپ کنیم. نگفته نماند که متن فرانسوی این کتاب در 1976 و ترجمۀ انگلیسی آن در 1978 به چاپ رسیده است. دربارۀ "ژان شنو" مختصری در گفتار :تاریخ: "میسی سی پی عظیم دروغ" (کتاب جمعه شمارۀ 2) سخن گفته ایم.

بسیاری از مورخان در یک حالت رضایت حرفه ئی زندگی می کنند. تاریخ «دکان» آنهاست{{نشان|1}} «قلمرو» آن هاست{{نشان|2}}. آن ها صاحبنظرند و بدین لحاظ هم محترمند. مطبوعات، تلویزیون – که این بیش از آن – تودۀ مردم را با موقعیت این مورخان به عنوان صاحبنظران ممتاز (تاریخ) «گذشته» آشنا کرده اند. این رضایت حرفه ئی از ابهام همین کلمۀ «تاریخ» آب می خورد، که هم حرکت بنیادی حوادث را در زمان نشان می دهد و هم پژوهش در آن را. موضوع زیست شناسی «حیات» است و موضوع علم نجوم ستارگان. امّا موضوع «تاریخ» همان «تاریخ» است. این یکی بودن معنا و موضوع تاریخ هم نشان پر مدعائی بیش از حدّ است و هم یک دام مرگبار.

امّا حس می کنیم که تاریخ سخت چیز دیگری است که به همۀ ما مربوط می شود [نه فقط به مورخان]. زبان روزمرّه پر است از اشارات به تاریخ. یک «چرخ تاریخ» هست که با سرسختی می گردد، امّا گاهی هم می ایستد، شتاب می گیرد، راهش را کج می کند. تاریخ «ریشخندها»، «ترفندها»، «دامچاله ها» و «طرح ها» و حتی «اندرون» خاص خودش را دارد که این به کار «دیدزن»های سوراخ کلید می آید.

تاریخ، گویا، ماشین عظیمی است که خود را با [محیطش] سازگار می کند، و می تواند مردم و تاریخ سال و ماه و وقایع را «نگاه دارد» یا «فراموش کند». حتی «زباله دان ها»ی خودش را دارد، زیرا که خوب سازمان یافته است. می تواند «درس» بدهد، و به آن هائی که در «صحنه»اش خوب بازی کنند صله و پاداش می دهد، یا حتی از بالای «دادگاهش» «داوریها»ئی می کند ـ و گاهی هم «اسرار»ش را در دل نگاه می دارد و از گفتن تن می زدند.

پشت این کلیشه های رنگ و رو رفته پیامی هست هم روشن است و هم خطرناک، که خطرش کم تر از ادعای مورخ به انحصار تاریخ نیست. یعنی، این فکر که تاریخ یک فشار بیرونی است، که توسط مرجعیتی بر انسان سلطه دارد که از یک '''گذشته''' بی چون و چرا مشتق شده است و هیچ راهی به جز تسلیم باز نمی گذارد. پس، این «گذشته» است که بر حال حکومت می کند.

و با اینهمه، چنان که مارکس گفته است، «تاریخ دست به کاری نمی زند، ثروت هنگفتی ندارد، در هیچ جنگی نمی جنگد. '''فقط انسان'''، (یعنی) انسان واقعی زنده است که عمل می کند، دارنده است و می جنگد...»{{نشان|3}} گذشته فقط از راه چیزی که برای ما معنائی دارد ارزش پیدا می کند. گذشته، محصول حافظۀ مشترک ماست و بافت ذاتیش را می سازد. این، هم دربارۀ چیزهائی که "مردم" به طور منفعل از آن ها رنج برده اند صادق است – مثلاَ (واقعۀ) '''وِردَن'''{{نشان|4}}، '''رکود بزرگ اقتصادی''' دهه 1930 (در آمریکا)، '''اشغال ناری'''، (بمباران اتمی) '''هیروشیما''' – و هم برای چیزهائی که به طور فعال زندگی کرده اند: مثلاَ، در فرانسه، در '''جبهۀ توده ئی'''، '''مقاومت'''، (جنبش) '''ماه مه''' 1968، امّا این '''گذشته''' – چه دور باشد و چه نزدیک – برای ما معنادارد. دست ما را می گیرد تا جامعه ئی را که در آن زندگی می کنیم بفهمیم؛ به ما توانائی می بخشد تا بدانیم که چه چیزش سزاوار دفاع کردن و نگهداشتن است، و چه چیزش را باید دور ریخت یا از میان برد. تاریخ ارتباط '''فعالِ''' با گذشته است. گذشته در هر حوزۀ از تجربۀ اجتماعی حاضر است. کار متخصصانۀ مورخان حرفه ئی یک جنبۀ آن است، که به هیچ وجه نه مهمترین جنبۀ آن است، و نه از زمینۀ اجتماعی و ایدئولوژی رایج جداست.

ارتباط مشترک جامعه با گذشته اش، شناخت فعال گذشته، هم چون '''الزام''' و هم چون '''نیاز''' تجربه می شود. گذشته باری است بر دوش ما، و ما می کوشیم که شانه از زیر این بار خالی کنیم. «از گذشته لوح پاکی بسازید!» - این کلمات از '''انترناسیونال'''{{نشان|5}} همچنان دلنشین است.

در همان حال، بنابر نظر کلود مانسرون – (claude manceron) مورخ «آماتور» معاصر فرانسوی - «در میان مردم اشتهای زیادی به تاریخ وجود دارد.» لوموند (26 ژوئیه 1974) در تفسیری بر نشر همزمان دو کتاب، یکی دربارۀ گل ها (Gaul) و دیگری دربارۀ کابوی های آمریکائی، می نویسد «وقتی که تحمل [زمان] حال سخت است، همیشه به نیاکان نیاز می افتد.»
درست است که این «اشتهای به '''تاریخ''' می تواند یک احتیاج فوری و اصلی باشد، یعنی جست و جوی مأمنی باشد برای رهائی از درد '''حال'''، امّا می تواند ارادۀ به پیکار، و نیز کانونی برای عمل باشد. تیر اعدام '''مونسگور''' (Montsegur) – جائی که آخرین پارتیزان های فرقۀ بدعت گذار '''کاتار''' (Cathar) را در 1224 در جنوب فرانسه در آتش سوختند و نابود کردند – سخت در دانستگی نهضت بیداری بخش '''اوکسیتان'''{{نشان|6}} زنده است، همان طور هم خاطرۀ برده فروشی در '''نهضت قدرت سیاه''' در ایلات متحده... لحظه ئی نامعلموی ها و ابهامات این دو نهضت اجتماعی را کنار بگذارید.
تاریخ، که گذشتۀ مشترک ماست – کار همه است. چند مورخ حرفه ئی این را حس کرده و کوشیده اند که از تاریخ و علم تاریخ تعریف کلّی تری به دست دهند که کم تر فنی و کم تر تخصصی باشد.

برای نمونه، ج. '''بورکهارت''' (J.Burckhardt) می گوید: (تاریخ، یعنی) «گزارش چیزی که عصری در (عصر) دیگری آن را در خور ذکر می یابد»، یا نظر "لوسین فبور" (Lucien febvre) (که می گوید): «هر گروه انسانی در مرحلۀ از تکاملش این نیاز را حس می کند که باید به جست و جو و تأیید آن واقعیات و حوادث و جهاتی از گذشته برآید که ما را برای حال آماده می کند، و ما را در فهم و زیستن آن توانائی می بخشد.»

از یک نظر، این مورخانِ یک نسل پیش خیلی متواضع تر از تکنوکرات های کمپیوتری امروز بودند: دل شان می خواست گوش به زمین بچسبانند و به آن چه مردم آن عصر می گویند گوش فرا دهند. امّا از عباراتی چون «آن چه از گذشته در خور ذکر است» و «فهمیدن» حال، و مانند این ها، معلوم می شود که روشنفکری شان دست نخورده مانده است. برای آن ها درک عقلانی (یا، روشنفکرانۀ) گذشته – حتی وقتی که این گذشته در نظرشان تجربۀ مشترکی بود – به خودی خود یک هدف بود، خواه به شکلی از '''پراتیک''' (عمل) '''اجتماعی'''، [یعنی] به یک تعهد فعال و واقعی بیانجامد و خواه نیانجامد.

با اینهمه، شناخت ما از گذشته یک عامل پویای تکامل جامعه است، دلبستگی پرمعنائی به مبارزات سیاسی و ایدئولوژیکی امروز است، پیکار گاه روشنی است. آن چه از گذشته می دانیم می تواند یا در خدت '''نهاد مستقر'''{{نشان|7}} باشد یا در خدمت جنبش خلق. تاریخ به مبارزۀ طبقاتی زنجیر شده است. تاریخ هرگز نه خنثی است و نه فراتر از نبرد. '''کلود مارتی''' (Claude Marti) – خوانندۀ مبارز اوکسیتان – از موکاران شورشی سال 1907 و از آن سربازان '''لانگ دوگی'''{{نشان|8}} تجلیل می کند که در 1811 از رفتن به آلمان یا روسیه به منظور جنگیدن و مردن در راه ناپلئون سر باز زدند. از طرف دیگر، نیروهای ناسیونالیسم جناح راست و مکتب محافظه کار کلیسای کاتولیک مرتب از خاطرۀ '''ژان دارک''' و سالگرد سرگذشت او بهره کشی می کنند.
امروز شناخت تاریخی به سود کدام طرف است؟ ارتباط پویای گذشته و حال در خدمت منافع چه کسانی است؟ هیج مورخی، هرقدر هم که دلش بخواهد، نمی تواند از جنگ این سؤال خلاص شود.
اگر ارتباط جامعه را با گذشته بنیادِ شناخت تاریخی بگیریم، ارتباط سنتی گذشته و حال وارونه می شود. به این معنا که دیگر '''گذشته''' نیست که حکمروائی و قضاوت می کند. '''حال''' است که عرضه ها را محدود و تقاضا ایجاد می کند.

امّا حال، فقط آنجا که به آینده توجه دارد به گذشته نیازمند است. مشکل، فقط «حال را بهتر زیستن» نیست، چنان که'''لوسین فبور''' گفته است، بل که تغییر دادن (یا دفاع از) آن است. در آخرین تحلیل، حافظۀ مشترک، که تاریخ مجذوب آن است، فقط به شکل آن چه باید رخ دهد معنا دارد. ارتباط دیالکتیکی گذشته با آینده – که ترکیبی از وحدت و مبارزه، استمرار و تغیر است – همان بافت تاریخ است. چنان که '''مائوتسه دون''' می گوید:

تاریخ بشریت، تاریخ تکامل از قلمرو و ضرورت به قلمرو آزادی است. هرگز این فرایند پایان نمی پذیرد. هرگز در جامعه ئی که در آن طبقات وجود دارند مبارزۀ طبقاتی پایان نمی یابد. در جامعۀ بی طبقه مبارزۀ میان کهنه و نو، و میان حقیقت و دروغ هرگز پایان نخواهد یافت... پس، انسان مدام باید تجربه اش را جمع بندی کند و به کشف، اختراع، ابداع و پیشرفت ادامه دهد{{نشان|9}}.

در تأکید ویژگی فعال و مشترکِ شناخت تاریخی، ویژگی ارتباط با گذشته، ما موضوعات قراردادی شیوۀ بیان مورخ و مفروضات{{نشان|10}} غلطی را که تا این اندازه پذیرفته شده – که حتی خیلی ها به خودشان زحمت نمی دهند که با آن مبارزه کنند – قابل تأکید نمی دانیم. [یعنی این موضوعات: روشنفکری گرائی، عینیت گرائی غیرسیاسی، و فرقه گرائی].

::* '''روشنفکری گرائی''': [بنابراین فرض] فهم روشنفکرانۀ گذشته، به خودی خود و جدا از تجربۀ اجتماعی واقعی، هدف شایسته ئی به شمار می آید. این مورخان، بازیرکی، فرق میان «تاریخ سازی» و «تاریخ نویسی» را از خودشان در آورده اند. «تاریخ سازی» قلمرو «سیاستمداران» است با مداخلۀ اتفاقی مردم – چه خوب باشد و چه بد – که بستگس دارد به این که آن نظرگاه چپ باشد یا راست. «تاریخ نویسی» قلمرو دربست مورخان است.

::امّا این گونه روشنفکری گرائی ریشۀ عمیقی دارد. مورخان حرفه ئی آن را '''مسلم''' گرفته و توده آن را پذیرفته است. مثلاً '''مارک بلوخ''' (Mark bloch) وقتی Apologie pour I’histoire را نوشت که او را از "سوربون" (Sorbonne) رانده بودند راه '''مقاومت''' زیرزمینی، شکنجه و مرگ را در پیش داشت. با اینهمه او به زبان اریستوکراسی دانشگاهی متوسل می شود:

::«تاریخ باید تا جاودان به homo faber [انسان افزار ساز] و homo politicus [انسان مدنی] بی اعتنا باشد و دیگر در دفاع از آن جز این نباید گفت که این (تاریخ) برای تکامل homo sapiens [انسان اندیشنده، انسانی کنونی] لازمِ حیاتی است. تاریخ شادی های زیبای خاص خود را دارد.»

::* '''عینیت گرائی غیر سیاسی''': «یک مورخ خوب به هیچ زمانی و کشوری تعلق ندارد.» وقت که یکی این عبارت '''فنلون''' (Francois fenlon) را – که به طور نومیدانه ئی کهنه است – نقل می کند موجب لبخند تحقیرآمیزی می شود. با اینهمه تا همین اواخر در 1968، هنوز '''پل وین''' (paul veyne)، که متخصص بسیار محترم تاریخ باستان است، در '''انسیکلوپدیا اونیورسالیس''' (Encyclopedia Universalis: '''دانشنامه جهانی''' که مجموعۀ مختصر دانش انسانی معاصر فرانسه است) می تواند زیر عنوان «تاریخ» بنویسد که:

::«مورخ جدّی – یا به زبان دیگر، بدون دلبستگی، به این دلیل که شاید خودش فرانسوی باشد در تاریخ فرانسه تحقیق نمی کند بل که این کار را از روی عشق به تاریخ می کند.»

::کم اند مورخان حرفه ئی که بخواهند به طور جدّی و با حرارت دربارۀ نقش کارشان در زندگی اجتماعی و سیاسی یک کشور تفکر کنند. یا این به سود '''نهاد مستقر''' (etabli order یا نظام مستقر) است یا به سود مبارزۀ انقلابی؟ کم اند کسانی که بخواهند به ارتباط میان موضوعاتی که برای تحقیق بر می گزینند – و حتی به روش انجام دادن مطالعات شان – و ثلات نظام موجود بیندیشند. آن ها با مفهوم جدائی بی چون و چرای «پیشۀ»شان و جامۀ بزرگ تر راحت زندگی می کنند.

::* '''حرفه گرائی''': تاریخ، (به معنای) شناخت گذشته، را چون عملکرد (function) شایستگی های فنی و کارکشتگی مورخ حرفه ئی دانسته اند. فرض کرده اند که شناخت تاریخی در انزوای با شکوه آزمایشگاه مورخ ساخته می شود. بعد این محصول تحقیق تخصصی او در سطوح نازلی بررسی می شود و سرانجام به شکل کتاب های درسی، تاریخ «آماتور» [غیرفنی و غیرحرفه ئی]، آثاری برای عموم، و مانند این ها، در میان تودۀ مصرف کننده توزیع می شود.

::ردّ این شیوۀ بیان نخبگانی (elitist) به معنی تلویحی فرار از مشکلات خاص واقعی نیست: آیا تخصصی کردن می تواند بدون تلاش به فهمیدن گذشته انجام گیرد؟

::آیا می شود که هم از حرفه گرائی تاریخی انتقاد کرد و هم از سوی دیگر در «امانت» علمی پافشاری ورزید؟ معمولاً مورخان از چنین مسائلی فقط در داخل حلقۀ بستۀ حرفۀ شان بحث می کنند و وضع ممتاز آن را طبیعی می دانند. با اینهمه می توان به طور مؤثری به مشکلات خاص پیشۀ مورخ نزدیک شد و این فقط در صورتی است که او در ردّ نقش قراردادی گذشته و مقام معمولی آن در جامعه ئی چون جامعۀ ما که علیه خود تقسیم شده است و تضادهای اجتماعی تند و تیز آن را از هم گسییخته موفق شده باشد.

::اخیراً بازده حرفۀ مورخ یعنی، تولید تاریخی دارد گسترش می یابد و بسیاری از حرفه ئی ها این واقعیت را تصدیق می کنند. صدها تز، تولید و تکثیر مجلات تخصصی، آثار بیشماری برای عموم، کنفرانس های علمانه در زمینۀ موضوعات گوناگون، تجدید چاپ مکرر اسناد باستانی و ریسک های انتشاراتی سودآور داریم. امّا این گسترش چشمگیر نیاز به بحص ساسی پیرامون این مسأله را می پوشاند: که معنای تمام این فعالیت ها چیست و در خدمت منافع چه کسانی است؟

از نیروی تاریخ از مدافتادۀ (شرح) وقایع چیزی کم نشده هیچ، بل که دو جریان تازه هم دارد در میان مورخان فرانسوی در رسانه های توده ئی، خصوصاً در تلویزیون، پیدا می شود. جریان اول موسوم به «''' تاریخ نو'''» است که بهترین نمونه اش کار مشترک '''پیرنورا''' (pierre Nora) و '''ژاک لوگوف'''(jague le Goff) است (در کتاب Faire del’Histoire’ parid’ 1937’ 3vols) سعی این مکتب بر این است که از راه رسانه های توده ئی در تودۀ مردم نفوذ کند؛ می کوشد جالب باشد، و به مسائل انسانی، راه های گوناگون تفکر، و به مسائل زندگی و مرگ توجه داشته باشد. جریان دوم ، تاریخ دانشگاهی مارکسیستی است که بر اساس اعتبار و مصالح مادی تاریخ آکادمیک شوروی و نیز بر اساس موقعیت هائی که '''حزب کمونیست فرانسه''' از 1968 به بعد در '''نهاد مستقردانشگاه''' به دست آورده قرار دارد، (مانند) ایجاد بخش های تازه، مجلات عالمانه، کنفرانس های، و غیره این هر دو جریان، که درگیر یک بازی پیچیدۀ رقابت و همکاری بودند، مفروضات غلط شیوۀ بیان مورخ و قواعد و مقرراتی را که بر کار تاریخ در جهان دانشگاهی حاکم است می پذیرند. هر دو مکتب – که ما برخوردشان را بارها در فصول بعدی این کتاب تأکید خواهیم کرد – آن مفهومی از مکانیسم های تاریخ را نموّ می دهند که بر بنیاد اصل گام به گام{{نشان|12}} و بر شالودۀ فرایندهائی نهاده شده است که نسبت به جنبش '''فعال''' توده های خلق بیرونی است. بافت بنیادی گروه اول، «نظر آینده نگر»{{نشان|13}} است که پروفسور '''فرنان برودل''' (Fernand Braudel) آن را در فرانسه رواج داده است؛ برای گروه دوم، این بافت مفهوم نیروهای تولیدکننده است که آهسته، امّا با سرسختی، با مناسبات تولید راه تضاد در پیش می گیرد، چنان که '''لوئی آلتوسر''' (Louis althusser) در جدالش با فیلسوف مارکسیست انگلیسی، '''جان لوئیس''' (John Lewis) این نکته را به طور عالمانه ئی روشنگری کرده است. نتیجۀ هر دو جریان این است که تاریخ را از تملک خلق دور کند، و آنان را از قلمرو تاریخی بیرون براند، و این کار با محدود کردن تحقیق تاریخی به صاحبنظران ممتاز و ایجاد شک در قابلیت خلق به مداخلۀ فعالانۀ آنان در «ساختن» تاریخ صورت می گیرد. آن چه میان دست اندرکاران «تاریخ نو» و استادان مارکسیست دانشگاهی و نیز با «تاریخ وقایع» کهنه مشترک است همان ناتوانی در تشخیص ارتباط بنیادی میان شناخت تاریخی و پراتیک (عمل) اجتماعی است.

==پاورقی ها==

#{{پاورقی|1}} قلمرو تخصصی یا حافظۀ مشترک (Collective memory) ـ اشتهای به تاریخ ـ شناخت تاریخی به سود کدام جانب است؟ ـ '''دامهای روشنفکری گرائی''' و '''حرفه ئی''' گرائی ـ گسترش کاذب.
#{{پاورقی|2}} {{چپ چین}}
10 M. Bloch apologie pour l,historire ou le métier d,historien
20 E.LE Roy Laduier Le lerrritoire de l,histoirien
{{پایان چپ چین}}
#{{پاورقی|3}} کارل مارکس، «خانواده مقدس».
#{{پاورقی|4}} Vedun نام شهری در شمال شرقی فرانسه، که در '''جنگ جهانی اول''' (1916) در حدود 000/21 نفر جمعیت داشت و صحنۀ نبرد طولانی خونینی بوده است که در حدود یک میلیون نفر در آن نابود شدند. م.
#{{پاورقی|5}}Internationale : سرود سوسیالیستی انقلابی، که '''اوژن پوتیه''' (Eugene Pottier) در 1871 نوشته، و موسیقی آن را '''ادلف دگی تر''' (Adolfph Degeyter) ساخته است. م.
#{{پاورقی|6}} در پانزده سال اخیر در جنوب فرانسه - از '''گاسکونی''' تا '''پرووانس''' - یک نهضت بیداری بخش پیدا شده است که کنتر به اصطلاح «استعماری» سانترالیسم پاریس را از نظر زبانی، فرهنگی و توسعۀ افتصادی به مبارزه می طلبد، و خواهان آن است که با دولت مرکزی به نوع دیگری ارتباط داشته باشد. این نهضت از نظر جغرافیائی شامل یک سوم جنوب فرانسه می شود؛ رهبران اصلی نهضت این منطقه را occitania نامیده اند، اگرچه این منطقه در گذشته هرگز یک واحد سیاسی یکپارچه نبوده است. (زیرنویس ص 7 متن انگلیسی) م.
#{{پاورقی|7}} در متن فرانسوی آمده است. Conservtisme Social (محافظه کاری اجتماعی) و در متن انگلیسی Establishment (= نهاد مستقر) . این واژه نیاز به توضیح دارد. '''نهاد مستقر''' یا ''' نظام مستقر''' یعنی: 1. گروه ها یا نهادهای (institution) حاکم بر یک کشور؛ «ساخت قدرت» یک ملت، به عبارت دیگر، مراجع قدرت، بزرگ ها، ساستمدارها، دستگاههای نُه توی نظامی ـ صنعتی، دولت، مطبوعات، امنای دانشگاه، مالکان و به طور کلی «سیستم» را '''نهاد مستقر''' خوانند. 2. محفل یا محافل حاکم درونی هر نهاد (که معمولاً در این معنا با صفتی یا مضاف الیه همراه است)، مثلاً، '''نهاد مستقر نظامی''' (Military establishment). 3. '''جامعۀ قراردادی'''. رویهمرفته Establishment در معنی 1 و 2 یعنی گروه یا گروه هائی که پوشش خوبی از پشت پرده ها سرنخ های جامعه را در دست دارند. و به کسی هم که وابسته به '''نهاد مستقر''' باشد Establishmentarian گفته می شود. م.
#{{پاورقی|8}} Languedoc منطقه ئی در جنوب فرانسه، که از قرن شانزدهم تا هجدهم صحنۀ اعدام پروتستان ها بود تا آن که این کار در جنگ Camisardها (سال های5-1702) پایان یافت. م.
#{{پاورقی|9}} سخنانی ار صدر مائوتسه دون («کتاب سرخ کوچک») ص 203
#{{پاورقی|10}} در متن انگلیسی assumptions و در متن فرانسوی evidences آمده است.
#{{پاورقی|11}} در متن انگلیسی academic Establishment و در متن فرانسه institution Universitaire.
#{{پاورقی|12}} در متن انگلیسی gardualism، و در متن فرانسوی Continuite lente (استمرار آرام) آمده است.
#{{پاورقی|13}} در متن انگلیسی «long – range view » یعنی نظری که آینده را در برمی گیرد، و در متن فرانسوی «Longue duree» آمده است به معنای استمرار زمانی طولانی.

[[رده:کتاب جمعه ۳]]

تاریخ، چون ارتباط پویای با گذشته

2011-05-25T21:09:15Z

Minoo:

[[Image:3-089.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۸۹|کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۸۹]]
[[Image:3-090.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۰|کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۰]]
[[Image:3-091.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۱|کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۱]]
[[Image:3-092.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۲|کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۲]]
[[Image:3-093.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۳|کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۳]]
[[Image:3-094.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۴|کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۴]]
[[Image:3-095.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۵|کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۵]]
[[Image:3-096.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۶|کتاب جمعه سال اول شماره ۳ صفحه ۹۶]]

{{بازنگری}}

این گفتار، ترجمۀ فارسی فصل اول کتاب………........................Du.passe faisons Table rasel
(از گذشته لوح پاکی بسازیم؟) '''ژان شنو''' Jean cheseneaux - مورخ نامدار معاصر فرانسوی است. ترجمۀ انگلیسی آن به دو نام '''گذشته ها و آینده ها''' یا '''تاریخ برای چیست؟''' توسط schofield Coryell انجام شده و ترجمۀ فارسی از روی متن انگلیسی باتوجه به متن فرانسه صورت گرفته است. امیدواریم که به ترتیب ترجمۀ فصول دیگر این کتاب را نیز در شماره های آینده "کتاب جمعه" چاپ کنیم. نگفته نماند که متن فرانسوی این کتاب در 1976 و ترجمۀ انگلیسی آن در 1978 به چاپ رسیده است. دربارۀ "ژان شنو" مختصری در گفتار :تاریخ: "میسی سی پی عظیم دروغ" (کتاب جمعه شمارۀ 2) سخن گفته ایم.

بسیاری از مورخان در یک حالت رضایت حرفه ئی زندگی می کنند. تاریخ «دکان» آنهاست{{نشان|1}} «قلمرو» آن هاست{{نشان|2}}. آن ها صاحبنظرند و بدین لحاظ هم محترمند. مطبوعات، تلویزیون – که این بیش از آن – تودۀ مردم را با موقعیت این مورخان به عنوان صاحبنظران ممتاز (تاریخ) «گذشته» آشنا کرده اند. این رضایت حرفه ئی از ابهام همین کلمۀ «تاریخ» آب می خورد، که هم حرکت بنیادی حوادث را در زمان نشان می دهد و هم پژوهش در آن را. موضوع زیست شناسی «حیات» است و موضوع علم نجوم ستارگان. امّا موضوع «تاریخ» همان «تاریخ» است. این یکی بودن معنا و موضوع تاریخ هم نشان پر مدعائی بیش از حدّ است و هم یک دام مرگبار.

امّا حس می کنیم که تاریخ سخت چیز دیگری است که به همۀ ما مربوط می شود [نه فقط به مورخان]. زبان روزمرّه پر است از اشارات به تاریخ. یک «چرخ تاریخ» هست که با سرسختی می گردد، امّا گاهی هم می ایستد، شتاب می گیرد، راهش را کج می کند. تاریخ «ریشخندها»، «ترفندها»، «دامچاله ها» و «طرح ها» و حتی «اندرون» خاص خودش را دارد که این به کار «دیدزن»های سوراخ کلید می آید.

تاریخ، گویا، ماشین عظیمی است که خود را با [محیطش] سازگار می کند، و می تواند مردم و تاریخ سال و ماه و وقایع را «نگاه دارد» یا «فراموش کند». حتی «زباله دان ها»ی خودش را دارد، زیرا که خوب سازمان یافته است. می تواند «درس» بدهد، و به آن هائی که در «صحنه»اش خوب بازی کنند صله و پاداش می دهد، یا حتی از بالای «دادگاهش» «داوریها»ئی می کند ـ و گاهی هم «اسرار»ش را در دل نگاه می دارد و از گفتن تن می زدند.

پشت این کلیشه های رنگ و رو رفته پیامی هست هم روشن است و هم خطرناک، که خطرش کم تر از ادعای مورخ به انحصار تاریخ نیست. یعنی، این فکر که تاریخ یک فشار بیرونی است، که توسط مرجعیتی بر انسان سلطه دارد که از یک '''گذشته''' بی چون و چرا مشتق شده است و هیچ راهی به جز تسلیم باز نمی گذارد. پس، این «گذشته» است که بر حال حکومت می کند.

و با اینهمه، چنان که مارکس گفته است، «تاریخ دست به کاری نمی زند، ثروت هنگفتی ندارد، در هیچ جنگی نمی جنگد. '''فقط انسان'''، (یعنی) انسان واقعی زنده است که عمل می کند، دارنده است و می جنگد...»{{نشان|3}} گذشته فقط از راه چیزی که برای ما معنائی دارد ارزش پیدا می کند. گذشته، محصول حافظۀ مشترک ماست و بافت ذاتیش را می سازد. این، هم دربارۀ چیزهائی که "مردم" به طور منفعل از آن ها رنج برده اند صادق است – مثلاَ (واقعۀ) '''وِردَن'''{{نشان|4}}، '''رکود بزرگ اقتصادی''' دهه 1930 (در آمریکا)، '''اشغال ناری'''، (بمباران اتمی) '''هیروشیما''' – و هم برای چیزهائی که به طور فعال زندگی کرده اند: مثلاَ، در فرانسه، در '''جبهۀ توده ئی'''، '''مقاومت'''، (جنبش) '''ماه مه''' 1968، امّا این '''گذشته''' – چه دور باشد و چه نزدیک – برای ما معنادارد. دست ما را می گیرد تا جامعه ئی را که در آن زندگی می کنیم بفهمیم؛ به ما توانائی می بخشد تا بدانیم که چه چیزش سزاوار دفاع کردن و نگهداشتن است، و چه چیزش را باید دور ریخت یا از میان برد. تاریخ ارتباط '''فعالِ''' با گذشته است. گذشته در هر حوزۀ از تجربۀ اجتماعی حاضر است. کار متخصصانۀ مورخان حرفه ئی یک جنبۀ آن است، که به هیچ وجه نه مهمترین جنبۀ آن است، و نه از زمینۀ اجتماعی و ایدئولوژی رایج جداست.

ارتباط مشترک جامعه با گذشته اش، شناخت فعال گذشته، هم چون '''الزام''' و هم چون '''نیاز''' تجربه می شود. گذشته باری است بر دوش ما، و ما می کوشیم که شانه از زیر این بار خالی کنیم. «از گذشته لوح پاکی بسازید!» - این کلمات از '''انترناسیونال'''{{نشان|5}} همچنان دلنشین است.

در همان حال، بنابر نظر کلود مانسرون – (claude manceron) مورخ «آماتور» معاصر فرانسوی - «در میان مردم اشتهای زیادی به تاریخ وجود دارد.» لوموند (26 ژوئیه 1974) در تفسیری بر نشر همزمان دو کتاب، یکی دربارۀ گل ها (Gaul) و دیگری دربارۀ کابوی های آمریکائی، می نویسد «وقتی که تحمل [زمان] حال سخت است، همیشه به نیاکان نیاز می افتد.»
درست است که این «اشتهای به '''تاریخ''' می تواند یک احتیاج فوری و اصلی باشد، یعنی جست و جوی مأمنی باشد برای رهائی از درد '''حال'''، امّا می تواند ارادۀ به پیکار، و نیز کانونی برای عمل باشد. تیر اعدام '''مونسگور''' (Montsegur) – جائی که آخرین پارتیزان های فرقۀ بدعت گذار '''کاتار''' (Cathar) را در 1224 در جنوب فرانسه در آتش سوختند و نابود کردند – سخت در دانستگی نهضت بیداری بخش '''اوکسیتان'''{{نشان|6}} زنده است، همان طور هم خاطرۀ برده فروشی در '''نهضت قدرت سیاه''' در ایلات متحده... لحظه ئی نامعلموی ها و ابهامات این دو نهضت اجتماعی را کنار بگذارید.
تاریخ، که گذشتۀ مشترک ماست – کار همه است. چند مورخ حرفه ئی این را حس کرده و کوشیده اند که از تاریخ و علم تاریخ تعریف کلّی تری به دست دهند که کم تر فنی و کم تر تخصصی باشد.

برای نمونه، ج. '''بورکهارت''' (J.Burckhardt) می گوید: (تاریخ، یعنی) «گزارش چیزی که عصری در (عصر) دیگری آن را در خور ذکر می یابد»، یا نظر "لوسین فبور" (Lucien febvre) (که می گوید): «هر گروه انسانی در مرحلۀ از تکاملش این نیاز را حس می کند که باید به جست و جو و تأیید آن واقعیات و حوادث و جهاتی از گذشته برآید که ما را برای حال آماده می کند، و ما را در فهم و زیستن آن توانائی می بخشد.»

از یک نظر، این مورخانِ یک نسل پیش خیلی متواضع تر از تکنوکرات های کمپیوتری امروز بودند: دل شان می خواست گوش به زمین بچسبانند و به آن چه مردم آن عصر می گویند گوش فرا دهند. امّا از عباراتی چون «آن چه از گذشته در خور ذکر است» و «فهمیدن» حال، و مانند این ها، معلوم می شود که روشنفکری شان دست نخورده مانده است. برای آن ها درک عقلانی (یا، روشنفکرانۀ) گذشته – حتی وقتی که این گذشته در نظرشان تجربۀ مشترکی بود – به خودی خود یک هدف بود، خواه به شکلی از '''پراتیک''' (عمل) '''اجتماعی'''، [یعنی] به یک تعهد فعال و واقعی بیانجامد و خواه نیانجامد.

با اینهمه، شناخت ما از گذشته یک عامل پویای تکامل جامعه است، دلبستگی پرمعنائی به مبارزات سیاسی و ایدئولوژیکی امروز است، پیکار گاه روشنی است. آن چه از گذشته می دانیم می تواند یا در خدت '''نهاد مستقر'''{{نشان|7}} باشد یا در خدمت جنبش خلق. تاریخ به مبارزۀ طبقاتی زنجیر شده است. تاریخ هرگز نه خنثی است و نه فراتر از نبرد. '''کلود مارتی''' (Claude Marti) – خوانندۀ مبارز اوکسیتان – از موکاران شورشی سال 1907 و از آن سربازان '''لانگ دوگی'''{{نشان|8}} تجلیل می کند که در 1811 از رفتن به آلمان یا روسیه به منظور جنگیدن و مردن در راه ناپلئون سر باز زدند. از طرف دیگر، نیروهای ناسیونالیسم جناح راست و مکتب محافظه کار کلیسای کاتولیک مرتب از خاطرۀ '''ژان دارک''' و سالگرد سرگذشت او بهره کشی می کنند.
امروز شناخت تاریخی به سود کدام طرف است؟ ارتباط پویای گذشته و حال در خدمت منافع چه کسانی است؟ هیج مورخی، هرقدر هم که دلش بخواهد، نمی تواند از جنگ این سؤال خلاص شود.
اگر ارتباط جامعه را با گذشته بنیادِ شناخت تاریخی بگیریم، ارتباط سنتی گذشته و حال وارونه می شود. به این معنا که دیگر '''گذشته''' نیست که حکمروائی و قضاوت می کند. '''حال''' است که عرضه ها را محدود و تقاضا ایجاد می کند.

امّا حال، فقط آنجا که به آینده توجه دارد به گذشته نیازمند است. مشکل، فقط «حال را بهتر زیستن» نیست، چنان که'''لوسین فبور''' گفته است، بل که تغییر دادن (یا دفاع از) آن است. در آخرین تحلیل، حافظۀ مشترک، که تاریخ مجذوب آن است، فقط به شکل آن چه باید رخ دهد معنا دارد. ارتباط دیالکتیکی گذشته با آینده – که ترکیبی از وحدت و مبارزه، استمرار و تغیر است – همان بافت تاریخ است. چنان که '''مائوتسه دون''' می گوید:

تاریخ بشریت، تاریخ تکامل از قلمرو و ضرورت به قلمرو آزادی است. هرگز این فرایند پایان نمی پذیرد. هرگز در جامعه ئی که در آن طبقات وجود دارند مبارزۀ طبقاتی پایان نمی یابد. در جامعۀ بی طبقه مبارزۀ میان کهنه و نو، و میان حقیقت و دروغ هرگز پایان نخواهد یافت... پس، انسان مدام باید تجربه اش را جمع بندی کند و به کشف، اختراع، ابداع و پیشرفت ادامه دهد{{نشان|9}}.

در تأکید ویژگی فعال و مشترکِ شناخت تاریخی، ویژگی ارتباط با گذشته، ما موضوعات قراردادی شیوۀ بیان مورخ و مفروضات{{نشان|10}} غلطی را که تا این اندازه پذیرفته شده – که حتی خیلی ها به خودشان زحمت نمی دهند که با آن مبارزه کنند – قابل تأکید نمی دانیم. [یعنی این موضوعات: روشنفکری گرائی، عینیت گرائی غیرسیاسی، و فرقه گرائی].

::* '''روشنفکری گرائی''': [بنابراین فرض] فهم روشنفکرانۀ گذشته، به خودی خود و جدا از تجربۀ اجتماعی واقعی، هدف شایسته ئی به شمار می آید. این مورخان، بازیرکی، فرق میان «تاریخ سازی» و «تاریخ نویسی» را از خودشان در آورده اند. «تاریخ سازی» قلمرو «سیاستمداران» است با مداخلۀ اتفاقی مردم – چه خوب باشد و چه بد – که بستگس دارد به این که آن نظرگاه چپ باشد یا راست. «تاریخ نویسی» قلمرو دربست مورخان است.

::امّا این گونه روشنفکری گرائی ریشۀ عمیقی دارد. مورخان حرفه ئی آن را '''مسلم''' گرفته و توده آن را پذیرفته است. مثلاً '''مارک بلوخ''' (Mark bloch) وقتی Apologie pour I’histoire را نوشت که او را از "سوربون" (Sorbonne) رانده بودند راه '''مقاومت''' زیرزمینی، شکنجه و مرگ را در پیش داشت. با اینهمه او به زبان اریستوکراسی دانشگاهی متوسل می شود:

::«تاریخ باید تا جاودان به homo faber [انسان افزار ساز] و homo politicus [انسان مدنی] بی اعتنا باشد و دیگر در دفاع از آن جز این نباید گفت که این (تاریخ) برای تکامل homo sapiens [انسان اندیشنده، انسانی کنونی] لازمِ حیاتی است. تاریخ شادی های زیبای خاص خود را دارد.»

::* '''عینیت گرائی غیر سیاسی''': «یک مورخ خوب به هیچ زمانی و کشوری تعلق ندارد.» وقت که یکی این عبارت '''فنلون''' (Francois fenlon) را – که به طور نومیدانه ئی کهنه است – نقل می کند موجب لبخند تحقیرآمیزی می شود. با اینهمه تا همین اواخر در 1968، هنوز '''پل وین''' (paul veyne)، که متخصص بسیار محترم تاریخ باستان است، در '''انسیکلوپدیا اونیورسالیس''' (Encyclopedia Universalis: '''دانشنامه جهانی''' که مجموعۀ مختصر دانش انسانی معاصر فرانسه است) می تواند زیر عنوان «تاریخ» بنویسد که:

::«مورخ جدّی – یا به زبان دیگر، بدون دلبستگی، به این دلیل که شاید خودش فرانسوی باشد در تاریخ فرانسه تحقیق نمی کند بل که این کار را از روی عشق به تاریخ می کند.»

::کم اند مورخان حرفه ئی که بخواهند به طور جدّی و با حرارت دربارۀ نقش کارشان در زندگی اجتماعی و سیاسی یک کشور تفکر کنند. یا این به سود '''نهاد مستقر''' (etabli order یا نظام مستقر) است یا به سود مبارزۀ انقلابی؟ کم اند کسانی که بخواهند به ارتباط میان موضوعاتی که برای تحقیق بر می گزینند – و حتی به روش انجام دادن مطالعات شان – و ثلات نظام موجود بیندیشند. آن ها با مفهوم جدائی بی چون و چرای «پیشۀ»شان و جامۀ بزرگ تر راحت زندگی می کنند.

::* '''حرفه گرائی''': تاریخ، (به معنای) شناخت گذشته، را چون عملکرد (function) شایستگی های فنی و کارکشتگی مورخ حرفه ئی دانسته اند. فرض کرده اند که شناخت تاریخی در انزوای با شکوه آزمایشگاه مورخ ساخته می شود. بعد این محصول تحقیق تخصصی او در سطوح نازلی بررسی می شود و سرانجام به شکل کتاب های درسی، تاریخ «آماتور» [غیرفنی و غیرحرفه ئی]، آثاری برای عموم، و مانند این ها، در میان تودۀ مصرف کننده توزیع می شود.

::ردّ این شیوۀ بیان نخبگانی (elitist) به معنی تلویحی فرار از مشکلات خاص واقعی نیست: آیا تخصصی کردن می تواند بدون تلاش به فهمیدن گذشته انجام گیرد؟

::آیا می شود که هم از حرفه گرائی تاریخی انتقاد کرد و هم از سوی دیگر در «امانت» علمی پافشاری ورزید؟ معمولاً مورخان از چنین مسائلی فقط در داخل حلقۀ بستۀ حرفۀ شان بحث می کنند و وضع ممتاز آن را طبیعی می دانند. با اینهمه می توان به طور مؤثری به مشکلات خاص پیشۀ مورخ نزدیک شد و این فقط در صورتی است که او در ردّ نقش قراردادی گذشته و مقام معمولی آن در جامعه ئی چون جامعۀ ما که علیه خود تقسیم شده است و تضادهای اجتماعی تند و تیز آن را از هم گسییخته موفق شده باشد.

::اخیراً بازده حرفۀ مورخ یعنی، تولید تاریخی دارد گسترش می یابد و بسیاری از حرفه ئی ها این واقعیت را تصدیق می کنند. صدها تز، تولید و تکثیر مجلات تخصصی، آثار بیشماری برای عموم، کنفرانس های علمانه در زمینۀ موضوعات گوناگون، تجدید چاپ مکرر اسناد باستانی و ریسک های انتشاراتی سودآور داریم. امّا این گسترش چشمگیر نیاز به بحص ساسی پیرامون این مسأله را می پوشاند: که معنای تمام این فعالیت ها چیست و در خدمت منافع چه کسانی است؟

از نیروی تاریخ از مدافتادۀ (شرح) وقایع چیزی کم نشده هیچ، بل که دو جریان تازه هم دارد در میان مورخان فرانسوی در رسانه های توده ئی، خصوصاً در تلویزیون، پیدا می شود. جریان اول موسوم به «''' تاریخ نو'''» است که بهترین نمونه اش کار مشترک '''پیرنورا''' (pierre Nora) و '''ژاک لوگوف(jague le Goff) است (در کتاب Faire del’Histoire’ parid’ 1937’ 3vols) سعی این مکتب بر این است که از راه رسانه های توده ئی در تودۀ مردم نفوذ کند؛ می کوشد جالب باشد، و به مسائل انسانی، راه های گوناگون تفکر، و به مسائل زندگی و مرگ توجه داشته باشد. جریان دوم ، تاریخ دانشگاهی مارکسیستی است که بر اساس اعتبار و مصالح مادی تاریخ آکادمیک شوروی و نیز بر اساس موقعیت هائی که '''حزب کمونیست فرانسه''' از 1968 به بعد در '''نهاد مستقردانشگاه''' به دست آورده قرار دارد، (مانند) ایجاد بخش های تازه، مجلات عالمانه، کنفرانس های، و غیره این هر دو جریان، که درگیر یک بازی پیچیدۀ رقابت و همکاری بودند، مفروضات غلط شیوۀ بیان مورخ و قواعد و مقرراتی را که بر کار تاریخ در جهان دانشگاهی حاکم است می پذیرند. هر دو مکتب – که ما برخوردشان را بارها در فصول بعدی این کتاب تأکید خواهیم کرد – آن مفهومی از مکانیسم های تاریخ را نموّ می دهند که بر بنیاد اصل گام به گام{{نشان|12}} و بر شالودۀ فرایندهائی نهاده شده است که نسبت به جنبش '''فعال''' توده های خلق بیرونی است. بافت بنیادی گروه اول، «نظر آینده نگر»{{نشان|13}} است که پروفسور '''فرنان برودل''' (Fernand Braudel) آن را در فرانسه رواج داده است؛ برای گروه دوم، این بافت مفهوم نیروهای تولیدکننده است که آهسته، امّا با سرسختی، با مناسبات تولید راه تضاد در پیش می گیرد، چنان که '''لوئی آلتوسر''' (Louis althusser) در جدالش با فیلسوف مارکسیست انگلیسی، '''جان لوئیس''' (John Lewis) این نکته را به طور عالمانه ئی روشنگری کرده است. نتیجۀ هر دو جریان این است که تاریخ را از تملک خلق دور کند، و آنان را از قلمرو تاریخی بیرون براند، و این کار با محدود کردن تحقیق تاریخی به صاحبنظران ممتاز و ایجاد شک در قابلیت خلق به مداخلۀ فعالانۀ آنان در «ساختن» تاریخ صورت می گیرد. آن چه میان دست اندرکاران «تاریخ نو» و استادان مارکسیست دانشگاهی و نیز با «تاریخ وقایع» کهنه مشترک است همان ناتوانی در تشخیص ارتباط بنیادی میان شناخت تاریخی و پراتیک (عمل) اجتماعی است.

==پاورقی ها==

#{{نشان|1}} قلمرو تخصصی یا حافظۀ مشترک (Collective memory) ـ اشتهای به تاریخ ـ شناخت تاریخی به سود کدام جانب است؟ ـ '''دامهای روشنفکری گرائی''' و '''حرفه ئی''' گرائی ـ گسترش کاذب.
#{{نشان|2}} {{چپ چین}}
10 M. Bloch apologie pour l,historire ou le métier d,historien
20 E.LE Roy Laduier Le lerrritoire de l,histoirien
{{پایان چپ چین}}
#{{نشان|3}} کارل مارکس، «خانواده مقدس».
#{{نشان|4}} Vedun نام شهری در شمال شرقی فرانسه، که در '''جنگ جهانی اول''' (1916) در حدود 000/21 نفر جمعیت داشت و صحنۀ نبرد طولانی خونینی بوده است که در حدود یک میلیون نفر در آن نابود شدند. م.
#{{نشان|5}}Internationale : سرود سوسیالیستی انقلابی، که '''اوژن پوتیه''' (Eugene Pottier) در 1871 نوشته، و موسیقی آن را '''ادلف دگی تر''' (Adolfph Degeyter) ساخته است. م.
#{{نشان|6}} در پانزده سال اخیر در جنوب فرانسه - از '''گاسکونی''' تا '''پرووانس''' - یک نهضت بیداری بخش پیدا شده است که کنتر به اصطلاح «استعماری» سانترالیسم پاریس را از نظر زبانی، فرهنگی و توسعۀ افتصادی به مبارزه می طلبد، و خواهان آن است که با دولت مرکزی به نوع دیگری ارتباط داشته باشد. این نهضت از نظر جغرافیائی شامل یک سوم جنوب فرانسه می شود؛ رهبران اصلی نهضت این منطقه را occitania نامیده اند، اگرچه این منطقه در گذشته هرگز یک واحد سیاسی یکپارچه نبوده است. (زیرنویس ص 7 متن انگلیسی) م.
#{{نشان|7}} در متن فرانسوی آمده است. Conservtisme Social (محافظه کاری اجتماعی) و در متن انگلیسی Establishment (= نهاد مستقر) . این واژه نیاز به توضیح دارد. '''نهاد مستقر''' یا ''' نظام مستقر''' یعنی: 1. گروه ها یا نهادهای (institution) حاکم بر یک کشور؛ «ساخت قدرت» یک ملت، به عبارت دیگر، مراجع قدرت، بزرگ ها، ساستمدارها، دستگاههای نُه توی نظامی ـ صنعتی، دولت، مطبوعات، امنای دانشگاه، مالکان و به طور کلی «سیستم» را '''نهاد مستقر''' خوانند. 2. محفل یا محافل حاکم درونی هر نهاد (که معمولاً در این معنا با صفتی یا مضاف الیه همراه است)، مثلاً، '''نهاد مستقر نظامی''' (Military establishment). 3. '''جامعۀ قراردادی'''. رویهمرفته Establishment در معنی 1 و 2 یعنی گروه یا گروه هائی که پوشش خوبی از پشت پرده ها سرنخ های جامعه را در دست دارند. و به کسی هم که وابسته به '''نهاد مستقر''' باشد Establishmentarian گفته می شود. م.
#{{نشان|8}} Languedoc منطقه ئی در جنوب فرانسه، که از قرن شانزدهم تا هجدهم صحنۀ اعدام پروتستان ها بود تا آن که این کار در جنگ Camisardها (سال های5-1702) پایان یافت. م.
#{{نشان|9}} سخنانی ار صدر مائوتسه دون («کتاب سرخ کوچک») ص 203
#{{نشان|10}} در متن انگلیسی assumptions و در متن فرانسوی evidences آمده است.
#{{نشان|11}} در متن انگلیسی academic Establishment و در متن فرانسه institution Universitaire.
#{{نشان|12}} در متن انگلیسی gardualism، و در متن فرانسوی Continuite lente (استمرار آرام) آمده است.
#{{نشان|13}} در متن انگلیسی «long – range view » یعنی نظری که آینده را در برمی گیرد، و در متن فرانسوی «Longue duree» آمده است به معنای استمرار زمانی طولانی.

[[رده:کتاب جمعه ۳]]

تاریخ، چون ارتباط پویای با گذشته

2011-05-13T14:55:41Z

Minoo:

«جا»ئی برای آزادی

2011-05-13T11:49:00Z

Minoo:

[[Image:14-071.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۱۴ صفحه ۷۱|کتاب جمعه سال اول شماره ۱۴ صفحه ۷۱]]
[[Image:14-072.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۱۴ صفحه ۷۲|کتاب جمعه سال اول شماره ۱۴ صفحه ۷۲]]
[[Image:14-073.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۱۴ صفحه ۷۳|کتاب جمعه سال اول شماره ۱۴ صفحه ۷۳]]
[[Image:14-074.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۱۴ صفحه ۷۴|کتاب جمعه سال اول شماره ۱۴ صفحه ۷۴]]
[[Image:14-075.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۱۴ صفحه ۷۵|کتاب جمعه سال اول شماره ۱۴ صفحه ۷۵]]
[[Image:14-076.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۱۴ صفحه ۷۶|کتاب جمعه سال اول شماره ۱۴ صفحه ۷۶]]
[[Image:14-077.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۱۴ صفحه ۷۷|کتاب جمعه سال اول شماره ۱۴ صفحه ۷۷]]

{{ناقص}}

[[رده:کتاب جمعه ۱۴]]

«جا»ئی برای آزادی

2011-05-13T08:43:22Z

Minoo: